7242 Sayılı Kanun ve Sonraki İnfaz Düzenlemeleri: 2020’den 2026’ya Koşullu Salıverilme ve Denetimli Serbestlik

Türkiye’de infaz hukuku son altı yılda neredeyse her yıl değişti. 14 Nisan 2020 tarihli 7242 sayılı Kanun, kamuoyunda “infaz düzenlemesi” olarak bilinen ve koşullu salıverilme oranlarını, denetimli serbestlik sürelerini, açık cezaevi rejimini ve disiplin sistemini köklü biçimde değiştiren bir düzenlemeydi. Bu Kanun’un geçici maddeleri, 30 Mart 2020’den önce işlenen suçlar için ayrı bir infaz rejimi öngördü. Daha sonra 2023’te 7456, 2025’te 7550, 2025 sonunda 7571 ve 2026’da 7593 sayılı kanunlar bu yapıya yeni katmanlar ekledi. Sonuçta bugün bir hükümlünün ne kadar cezaevinde kalacağı, suçun türüne olduğu kadar işlendiği tarihe de bağlıdır. Bu yazıda bu düzenlemelerin içeriği tarih sırasıyla ve bugün hangi hükümlüye hangi kuralın uygulandığı açıklanmaktadır.

Kanun metni

7242 öncesi tablo

2020’den önce 5275 sayılı Kanun’a göre süreli hapis cezalarında koşullu salıverilme oranı kural olarak üçte iki, örgüt suçlarında dörtte üç idi. Denetimli serbestlik, koşullu salıverilmesine bir yıl kalan açık cezaevindeki iyi hâlli hükümlülere tanınıyordu. 2016’da 6757 sayılı Kanunla eklenen geçici 6. madde, belirli suçlar dışında bu süreyi geçici olarak iki yıla çıkarmıştı. Disiplin cezaları, iyi hâl değerlendirmesi ve açık cezaevine ayrılma büyük ölçüde yönetmeliklerle düzenleniyordu.

7242 sayılı Kanun (2020): ana değişiklikler

Koşullu salıverilme oranı: 107. maddenin ikinci fıkrası değiştirildi. Süreli hapis cezalarında genel oran cezanın yarısına indirildi. Ancak kasten öldürme (81-83), neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (87/2-d), işkence ve eziyet (94-96), cinsel saldırı, reşit olmayanla cinsel ilişki ve cinsel taciz, özel hayatın gizliliğine karşı suçlar (132-138), devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk (326-339) ile çocukların işlediği bazı suçlarda oran üçte iki olarak bırakıldı. Cinsel saldırının nitelikli hâlleri, çocukların cinsel istismarı ve uyuşturucu ticaretinde 108. madde uyarınca oran dörtte üç oldu.

Denetimli serbestlik: 105/A maddesi yeniden düzenlendi. Açık cezaevinde veya çocuk eğitimevinde bulunan ve koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az kalan iyi hâlli hükümlüler talep ederse cezanın kalan kısmı denetimli serbestlikle infaz edilebilir. Açık cezaevine ayrılma hakkı olduğu hâlde iradesi dışındaki nedenle ayrılamayanlar da bu imkândan yararlandırıldı.

Açık cezaevi: 14. madde değişti. Kasıtlı suçlarda toplam üç yıl, taksirli suçlarda beş yıl ve altı cezalar doğrudan açık cezaevinde çekilmeye başlandı. Açık cezaevinden kapalı kuruma gönderilme sebepleri kanunda sayıldı.

İyi hâl: 89. madde yeniden yazıldı; iyi hâl değerlendirmesi en geç altı ayda bir yapılır hâle geldi ve ağır suçlarda kurula savcının başkanlık etmesi öngörüldü. Bu değişiklik 01.01.2021’den itibaren uygulanmıştır (geçici 9/2).

Mükerrirler: 108. maddede birden fazla süreli hapis cezasına mahkûmiyette otuz iki yıl üst sınırı ve ikinci defa tekerrürün hükümde belirtilmesi zorunluluğu getirildi.

Özel infaz usulleri: 110. madde değiştirildi; hafta sonu ve gece infazı ile kadın, çocuk ve yaşlılar için konutta infaz imkânları genişletildi.

Geçici 6. madde: 30 Mart 2020 öncesi suçlar

7242 sayılı Kanun’un belki de en çok tartışılan hükmü geçici 6. maddedir. Bu madde, 30.03.2020’ye kadar işlenen suçlar bakımından ayrı bir rejim öngörür:

Üç yıllık denetimli serbestlik: Kasten öldürme, aile bireylerine karşı kasten yaralama, işkence, eziyet, cinsel suçlar, özel hayata karşı suçlar, uyuşturucu ticareti, devletin güvenliğine karşı suçlar ve terör suçları hariç olmak üzere, denetimli serbestlik için aranan bir yıllık süre üç yıl olarak uygulanır.

Özel gruplar: Aynı istisnalarla, sıfır-altı yaş grubunda çocuğu bulunan kadın hükümlüler ile yetmiş yaşını bitirmiş hükümlüler için iki yıllık süre dört yıl olarak uygulanır. Ağır hastalık, engellilik veya yaşlılık nedeniyle hayatını yalnız sürdüremeyen altmış beş yaş üstü hükümlüler, süre sınırı aranmadan denetimli serbestlikten yararlanabilir.

Kapalı cezaevindekiler: Bu imkânlar iyi hâlli olmak koşuluyla kapalı cezaevindeki hükümlülere de uygulanır (geçici 6/3).

Çocukluk dönemi: 15 yaşını dolduruncaya kadar cezaevinde geçirilen bir gün üç gün, 18 yaşını dolduruncaya kadar geçirilen bir gün iki gün sayılır (geçici 6/4).

Bu rejimin uygulanmasında belirleyici olan suçun işlendiği tarihtir. 30.03.2020 ve sonrasında işlenen suçlarda geçici 6. madde uygulanmaz; zincirleme suçlarda son fiilin tarihi önem kazanır. Birden fazla cezanın toplandığı hâllerde her cezanın kendi tarihine göre hesap yapılır. Bu nedenle müddetnamedeki suç tarihleri dikkatle kontrol edilmelidir.

Geçici 9. madde: disiplin affı, Covid izinleri

Disiplin cezalarının kaldırılması: Terör, örgüt ve cinsel suçlar hariç olmak üzere 30.03.2020’den önceki eylemler nedeniyle verilen ve infaz edilen disiplin cezaları, süre şartı aranmaksızın iyi hâl kararıyla kaldırıldı (geçici 9/1).

Covid-19 izinleri: Açık cezaevindeki hükümlüler, açığa ayrılmaya hak kazananlar ve denetimli serbestlikteki hükümlüler, salgın nedeniyle önce 31.05.2020’ye kadar izinli sayıldı. Bu süre Adalet Bakanlığınca iki aylık dönemlerle defalarca uzatıldı (geçici 9/5).

Açığa erken ayrılma: Belirli süreleri kapalı cezaevinde geçiren iyi hâlli hükümlülerin açık cezaevine ayrılmasına bir yıl kalanlar, talepleri hâlinde açık cezaevine gönderilebildi; bu hüküm 31.07.2023’e kadar uygulandı (geçici 9/6).

Eski suçlarda oran: 6545 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 28.06.2014’ten önce işlenen cinsel suçlar ve uyuşturucu ticaretinde koşullu salıverilme oranı üçte iki olarak uygulanır (geçici 9/4).

7456 sayılı Kanun (2023): Covid izinlerinin sonu

14.07.2023 tarihli 7456 sayılı Kanunla eklenen geçici 10. madde, salgın izinlerine son verdi. 31.07.2023 itibarıyla izinde olan hükümlülerin izin bitimini takip eden on beş gün içinde kurumlarına dönmeleri öngörüldü. Ancak denetimli serbestliğe ayrılmasına beş yıl veya daha az kalan izinli hükümlüler hakkında, talep aranmaksızın denetimli serbestlik kararı verilebileceği kabul edildi.

Geçici 10. maddenin altıncı fıkrası ayrıca önemli bir imkân getirdi: belirli ağır suçlar hariç olmak üzere 31.07.2023 ve öncesinde işlenen suçlarda, açık cezaevinde en az üç ay kalmış hükümlüler talep ederlerse denetimli serbestlikten üç yıl erken yararlandırılır. Kapalı kurumdaki ve açığa ayrılmasına üç yıl veya daha az kalan hükümlüler de bu şartların oluştuğu tarihte açık cezaevine ayrılabilir. 7571 sayılı Kanunla (24.12.2025) geçici 10. maddenin yedinci ve sekizinci fıkraları yürürlükten kaldırılmıştır. Salgın izinlerinden geç dönmenin sonuçları için Cezaevi İzinleri: Mazeret İzni, Özel İzin, İş Arama İzni ve İzinden Geç Dönmenin Sonuçları (5275 m.92-97) yazımıza bakılabilir.

7550 sayılı Kanun (2025)

4.6.2025 tarihli 7550 sayılı Kanun, infaz sisteminde hem sıkılaştırma hem genişletme içeren değişiklikler yaptı:

Denetimli serbestlikte asgari süre: 105/A maddesinin birinci fıkrasına eklenen cümleyle, hükümlünün bu usulden yararlanabilmesi için beş günden az olmamak üzere, koşullu salıverilme tarihine kadar kurumda geçirmesi gereken sürenin en az onda birini cezaevinde geçirmiş olması şartı getirildi. Geçici 11. madde uyarınca bu şart, Kanunun yürürlüğünden önce işlenen suçlara uygulanmaz.

İkinci defa tekerrür: 108. maddenin üçüncü fıkrasına eklenen cümleyle ikinci defa tekerrürde süreli hapis cezalarında koşullu salıverilme oranı dörtte üç oldu. İkinci fıkradaki “eklenecek süre en ağır cezayı geçemez” sınırının ikinci defa tekerrürde uygulanmayacağı öngörüldü.

Konutta infaz: 110. maddede seksen yaşını bitirmiş kişilerin altı yıla kadar cezalarının konutta çektirilmesi imkânı eklendi; ağır hasta ve engelli hükümlüler için konutta infaz, ağırlaştırılmış müebbet dışındaki tüm cezalara genişletildi. Hafta sonu infazının hafta içi günlere de uygulanabilmesi sağlandı.

Özel infaz usulünde koşullu salıverilme: Özel infaz usulüne tabi hükümlüler hakkında da tabi oldukları rejime göre koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik hükümlerinin uygulanacağı açıkça yazıldı (m.110/5).

Mükerrirlere özgü infaz rejimi için Suçta Tekerrür (TCK 58) ve Mükerrirlere Özgü İnfaz Rejimi yazımıza bakılabilir.

7593 sayılı Kanun (2026)

8.8.2026 tarihli ve 18.08.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7593 sayılı Kanun, 107. maddenin beşinci fıkrasını değiştirdi. Buna göre koşullu salıverilme süresinin hesabında 15 yaşını dolduruncaya kadar cezaevinde geçirilen bir günün iki gün sayılması kuralı; kasten öldürme suçları (81-83), cinsel saldırı ve çocukların cinsel istismarı (102-103), uyuşturucu ticareti (188) ve suç işlemek amacıyla örgüt kurma (220) suçlarında uygulanmaz. Aynı Kanun, çocuk hükümlülerin infaz kurumlarına ilişkin hükümlerde de değişiklik yaptı. Çocukların ceza sorumluluğundaki 2026 değişiklikleri için Suça Sürüklenen Çocukların Ceza Sorumluluğu ve Yargılanması (TCK 31): 2026 Değişikliği yazımıza bakılabilir.

Hangi kural kime uygulanır?

İnfaz hukukunda kural olarak hükümlünün lehine olan düzenleme uygulanır. Ancak infaz kurallarının usul niteliğinde mi yoksa maddi ceza niteliğinde mi olduğu tartışmalıdır ve kanun koyucu çoğu değişiklikte geçiş hükmü öngörerek bu tartışmayı kendisi çözmüştür. Uygulamada şu sıra izlenir:

• Suç tarihi 30.03.2020 öncesi: Geçici 6. madde (üç yıl veya dört yıl erken denetimli serbestlik) ile geçici 9/4 değerlendirilir. Suç tarihi 31.07.2023 veya öncesi ise geçici 10/6 ile üç yıl ilave erken denetimli serbestlik de gündeme gelebilir.
• Suç tarihi 2025 değişikliğinden önce: 105/A’daki “onda bir ve beş gün” şartı uygulanmaz.
• Suç tarihi 7593 sayılı Kanun’dan sonra: 107/5’teki daraltılmış çocukluk indirimi uygulanır.
• Her durumda: Hükümlünün suç türü, tekerrür durumu ve birden fazla cezanın toplanıp toplanmadığı ayrıca belirleyicidir.

Sitemizdeki infaz hesaplama aracı, bu geçici maddeleri suç tarihine göre dikkate alacak şekilde hazırlanmıştır. Hesap yöntemi için İnfaz Hesaplama: Cezaevinde Ne Kadar Kalınır? (2026 Güncel Oranlar ve Örnekler) yazımıza bakılabilir.

Örnek olay

Hükümlü A, 2019’da dolandırıcılık suçu işlemiş ve dört yıl hapis cezası almıştır. Hükümlü B ise aynı suçu 2024’te işlemiş ve aynı cezayı almıştır. Her ikisi için koşullu salıverilme oranı yarıdır, yani iki yıldır. A’nın suçu 30.03.2020’den önce işlendiği için geçici 6. madde uyarınca koşullu salıverilmesine üç yıl kala denetimli serbestlikten yararlanabilir. Bu durumda A, yönetmelikteki diğer şartlar gerçekleşince çok kısa bir süre cezaevinde kaldıktan sonra denetimli serbestliğe ayrılabilir. B için ise denetimli serbestlik koşullu salıverilmeye bir yıl kala başlar ve 7550 sayılı Kanun sonrasında işlenen suçlarda kurumda en az beş gün ve kalan sürenin onda biri geçirilmelidir. Aynı ceza, sırf suç tarihi farklı olduğu için çok farklı cezaevi sürelerine yol açar.

Yargıtay kararı

Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 2021 tarihli kararına konu olayda, daha önce açık cezaevinden iki kez firar ettiği için cezasını kapalı cezaevinde çeken hükümlü, 7242 sayılı Kanun’dan sonra geçici 6. madde uyarınca denetimli serbestlik talep etmiştir. İnfaz hâkimliği talebi kabul etmiş, itiraz mercii ise hükümlünün açık cezaevine ayrılamayacağı gerekçesiyle bu kararı kaldırmıştır. Daire, kanun yararına bozma istemini yerinde görmüştür. İstemde ve kararda şu tespit yer almaktadır:

Karar, geçici 6. maddenin üçüncü fıkrasının kapalı cezaevindeki iyi hâlli hükümlülere de doğrudan uygulandığını ve firar geçmişinin, iyi hâl kararı varken bu imkânı tek başına engellemediğini göstermektedir. Belirleyici olan, idare ve gözlem kurulunun somut gerekçeye dayanan iyi hâl değerlendirmesidir.

Geçici 6. maddenin uygulanmasına ilişkin diğer Yargıtay kararları

Kapalı cezaevindeki hükümlü açık cezaevi şartını taşımasa da yararlanır

Yargıtay 1. Ceza Dairesinin kanun yararına bozma istemi üzerine verdiği bir kararda, kapalı ceza infaz kurumundaki hükümlünün denetimli serbestlik talebi, daha önce iki kez firar ettiği gerekçesiyle reddedilmiştir. İnfaz hâkimliği şikâyeti kabul etmiş, ancak itiraz mercii açık cezaevine ayrılma şartlarının taşınmadığını belirterek bu kararı kaldırmıştır. İstemde, geçici 6. maddenin üçüncü fıkrasının kapalı cezaevindeki iyi hâlli hükümlüleri de kapsadığı ve iki kez firar edenlerin bu imkândan yararlanamayacağına dair bir yasak bulunmadığı ileri sürülmüştür. Daire istemi yerinde görmüş ve itiraz merciinin kararını oy birliğiyle bozmuştur. İstemde yer alan ve Dairenin benimsediği değerlendirme şöyledir:

7242 sayılı Kanunla değiştirilen 5275 sayılı Kanun’un geçici 6. maddesinde kapalı ceza infaz kurumunda bulunan hükümlünün de iyi hal ve süre şartlarını taşıması halinde denetimli serbestlik infaz rejiminden faydalanabileceğinin düzenlendiği, bu halde hükümlünün söz konusu düzenlemeden faydalanabilmesi için açık ceza infaz kurumuna ayrılma şartlarını taşımasının gerekmediği

Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 10.06.2021 tarihli, E. 2021/6818, K. 2021/10373 sayılı kararı

Bu karar, 30.03.2020 öncesi suçlar için belirleyici ölçütün açık cezaevine ayrılma şartları değil, iyi hâl ve süre şartları olduğunu göstermektedir. Firar geçmişi, iyi hâl değerlendirmesinde dikkate alınabilir; ancak tek başına geçici 6. maddeden yararlanmayı engelleyen bir kanuni yasak değildir.

Aile bireyine karşı yaralama içeren içtimada süre bir yıl kalır

Yargıtay 1. Ceza Dairesinin başka bir kararında, eşe karşı kasten yaralama, silahla tehdit ve firar suçlarından toplanan cezaları infaz edilen hükümlünün, koşullu salıverilmesine bir yıldan fazla süre varken denetimli serbestliğe ayrılmasına karar verilmiştir. Daire, kanun yararına bozma istemini kabul ederek itiraz merciinin kararını oy birliğiyle bozmuştur:

hükümlünün infaza konu cezaları arasında eşe karşı kasten yaralama suçundan verilen hapis cezasının bulunması, eşe karşı kasten yaralama suçunun 5275 sayılı Kanun’un geçici 6 ncı maddesinde sayılan istisna suçlardan olması nedeniyle hükümlünün denetimli serbestlikten ancak bir yıl süreyle yararlanabilme hakkı olduğu

Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 02.10.2023 tarihli, E. 2023/5798, K. 2023/5821 sayılı kararı

Karara göre içtima edilen cezalardan biri istisna suçlardan ise üç yıllık süre uygulanmaz; hükümlü kapalı cezaevinde olsa bile denetimli serbestlikten ancak koşullu salıverilmesine bir yıl kala yararlanabilir. Bu nedenle müddetname incelenirken yalnızca ağır basan suça değil, toplanan cezaların her birinin suç türüne ve suç tarihine bakılmalıdır. Toplanan cezalardan birinin suç tarihi 30.03.2020’den sonraysa da geçici 6. maddenin üçüncü fıkrası uygulanamaz ve 105/A maddesinin genel şartları aranır.

Sıkça sorulan sorular

Başvuru hazırlanırken

Hükümlü veya yakınları, müddetnamedeki suç tarihini, uygulanan koşullu salıverilme oranını ve geçici maddelerin dikkate alınıp alınmadığını kontrol etmelidir. Hata görülmesi hâlinde 5275 m.98 uyarınca cezanın hesabında duraksama nedeniyle infaz hâkimliğine başvurulabilir.

Bu konuyla bağlantılı sayfa: İnfaz (Yatar) Hesaplama.

Mevzuat: 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun.

Bu yazı, 12 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.