Adli Tatilde Görülen Davalar: Hukuk, Ceza, İcra ve İdari Yargıda Tatilde Devam Eden İşler ve Süreler

Adli tatil, her yıl 20 Temmuz ile 31 Ağustos arasında mahkemelerin olağan çalışmaya ara verdiği dönemdir. Ancak adli tatil, bütün yargı faaliyetinin durduğu anlamına gelmez. Bazı davalar niteliği gereği beklemeye elverişli olmadığından tatil döneminde de görülmeye devam eder. Ayrıca tatilde görülmeyen davalarda bile dava açılabilir, dilekçe verilebilir ve tebligat yapılabilir. Hukuk davalarında 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK), ceza işlerinde 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK), icra işlerinde 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) ve idari yargıda 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) farklı kurallar öngörür. Bu yazıda adli tatilde hangi dava ve işlerin görüldüğü, hangi işlemlerin yapılabildiği ve sürelerin nasıl hesaplandığı yargı kollarına göre açıklanmaktadır.

Kanun metni

Hukuk davalarında adli tatilde görülen dava ve işler

HMK 103/1, adli tatilde görülecek dava ve işleri sınırlı olarak sayar. Bu listede yer almayan davalar tatil süresince duruşmaya çıkmaz; dosyalar 1 Eylül’den sonra kaldığı yerden devam eder.

Geçici hukuki korumalar (103/1-a): İhtiyati tedbir, ihtiyati haciz ve delil tespiti talepleri ile bunlara karşı yapılacak itirazlar tatilde de karara bağlanır. Deniz raporlarının alınması ve dispeççi atanması talepleri de bu kapsamdadır. Geçici hukuki korumalar, gecikme hâlinde telafisi güç zararların önlenmesi amacına hizmet ettiği için tatilde beklemeye bırakılamaz. Ayrıntı için İhtiyati Tedbir ve Delil Tespiti yazılarımıza bakılabilir.

Nafaka, soybağı, velayet ve vesayet (103/1-b): Her çeşit nafaka davası, babalık ve soybağının reddi gibi soybağı davaları, velayetin değiştirilmesi, kişisel ilişki düzenlenmesi ve vesayet işleri tatilde görülür. Buna karşılık boşanma davasının kendisi bu listede yer almaz. Boşanma davası tatile tabidir; ancak boşanma davası içinde talep edilen tedbir nafakası veya çocukla kişisel ilişki kurulması gibi geçici önlemler tatilde de karara bağlanabilir.

Nüfus kayıtlarının düzeltilmesi (103/1-c): Ad, soyadı, yaş ve diğer nüfus kayıtlarının düzeltilmesine ilişkin davalar tatilde görülür.

İşçi davaları (103/1-ç): Hizmet akdi veya iş sözleşmesi sebebiyle işçilerin açtıkları davalar tatilde de görülür. Kıdem ve ihbar tazminatı, işe iade, fazla mesai ve diğer işçilik alacakları bu kapsamdadır. Kanun “işçilerin açtıkları” davaları saydığından, işverenin işçiye karşı açtığı davalar tatile tabidir. Ayrıca iş mahkemesinde görülen her dava bu kapsamda değildir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, işçinin işverene ait işyerinde geçen ve Kuruma bildirilmeyen hizmetlerinin tespiti için açtığı hizmet tespiti davasını bu bent kapsamında saymaktadır; buna karşılık Yargıtay 10. Hukuk Dairesi Bağ-Kur sigortalılığının tespiti davasını tatilde görülen işlerden saymamıştır.

Kıymetli evrak ve ticari defterler (103/1-d): Ticari defterlerin kaybından dolayı kayıp belgesi verilmesi ile kıymetli evrakın kaybından doğan iptal işleri tatilde görülür. Kaybolan çek veya senet için açılan çek iptali davaları bu kapsamdadır.

İflas, konkordato ve yeniden yapılandırma (103/1-e): İflas ve konkordato ile sermaye şirketleri ve kooperatiflerin uzlaşma suretiyle yeniden yapılandırılmasına ilişkin işler ve davalar tatilde devam eder. Bu konuda Konkordato Nedir? yazımıza bakılabilir.

Keşifler (103/1-f): Mahkemenin adli tatilde yapılmasına karar verdiği keşifler tatilde yapılır. Özellikle tarım arazilerinde ürünün durumu veya mevsimsel koşullar nedeniyle keşfin yaz aylarında yapılması gerekebilir.

Tahkim (103/1-g): Tahkim hükümlerine göre mahkemenin görev alanına giren dava ve işler, örneğin hakem seçimi veya hakemin reddi gibi yardımcı işler tatilde görülür.

Çekişmesiz yargı işleri (103/1-ğ): Mirasçılık belgesi verilmesi, tereke tespiti ve mühürlenmesi, vasi atanması gibi çekişmesiz yargı işleri tatilde de görülür. Mirasçılık belgesi için Mirasçılık Belgesi Nasıl Alınır? yazımıza bakılabilir.

İvedi işler (103/1-h): Kanunlarda ivedi olduğu belirtilen dava ve işler ile taraflardan birinin talebi üzerine mahkemece ivedi görülmesine karar verilen dava ve işler tatilde görülür. Örneğin kira tespit veya tahliye davalarının bir kısmı, tarafın talebi ve mahkemenin kararıyla ivedi kabul edilebilir. İvedilik talebinin gerekçeli olması ve tatil başlamadan önce mahkemeye sunulması yerinde olur.

Tatilde görülen davanın tatilden sonraya bırakılması

HMK 103/2’ye göre tarafların anlaşması hâlinde veya dava bir tarafın yokluğunda görülmekte ise hazır olan tarafın talebi üzerine, tatilde görülecek iş ve davalara bakılması adli tatilden sonraya bırakılabilir. Örneğin nafaka davasının tarafları tatil döneminde duruşmaya katılamayacaklarını bildirip birlikte erteleme isterse, mahkeme duruşmayı Eylül ayına bırakabilir.

Tatile tabi davalarda yapılabilecek işlemler

HMK 103/3, tatile tabi davalarda bile bazı işlemlerin yapılabileceğini düzenler. Buna göre tatil döneminde:

• Dava, karşı dava, istinaf ve temyiz dilekçeleri ile bunlara karşı cevap dilekçeleri verilebilir,
• İşlemden kaldırılan dosyaları yenileme dilekçesi verilebilir,
• İlam verilmesi, her türlü tebligat ve dosyanın başka mahkemeye, bölge adliye mahkemesine veya Yargıtay’a gönderilmesi işlemleri yapılabilir.

Bu kural uygulamada önemli bir sonuç doğurur: Adli tatilde dava açmak mümkündür ve zamanaşımı veya hak düşürücü süreyi durdurmak için dava açılması gerekiyorsa tatilin bitmesi beklenmemelidir. Maddi hukuktaki zamanaşımı ve hak düşürücü süreler adli tatilden etkilenmez. Örneğin önalım hakkı veya mirasın reddi gibi hak düşürücü süreler tatil içinde de işlemeye devam eder.

HMK 103/4 uyarınca bu kurallar bölge adliye mahkemesi ve Yargıtay incelemelerinde de uygulanır.

Hukuk davalarında sürelerin uzaması

HMK 104, adli tatile tabi dava ve işlerde HMK’nın öngördüğü sürelerin tatil içinde bitmesi hâlinde, bu sürelerin ayrıca bir karara gerek olmaksızın tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzamış sayılacağını düzenler. Bu kuralın iki önemli sınırı vardır:

1. Yalnızca tatile tabi davalar: Tatilde görülen dava ve işlerde (HMK 103’teki listede yer alanlarda) süreler normal şekilde işler. Örneğin bir işçinin açtığı alacak davasında verilen istinaf süresi tatil içinde biterse, bir haftalık uzama uygulanmaz.
2. Yalnızca usul süreleri: Kural, HMK’nın tayin ettiği süreler içindir. Maddi hukuktaki zamanaşımı ve hak düşürücü süreler uzamaz.

Örnek: Tatile tabi bir alacak davasında hüküm 1 Ağustos’ta tebliğ edilmişse, iki haftalık istinaf süresi 15 Ağustos’ta biter. Bu tarih tatile rastladığı için süre, tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzar ve 7 Eylül’e kadar istinaf başvurusu yapılabilir. Uygulamada bu hesapta tatilin son günü olan 31 Ağustos’tan itibaren yedi gün sayılır; son gün resmî tatile denk gelirse süre izleyen iş gününe kayar.

Ceza yargısında adli tatil

CMK 331’e göre ceza işlerini gören makam ve mahkemeler her yıl 20 Temmuz’dan 31 Ağustos’a kadar çalışmaya ara verir. Ancak ceza yargısında adli tatilin kapsamı daha dardır:

• Soruşturmalar devam eder. Savcılıklar ve sulh ceza hâkimlikleri tatilde de çalışır; gözaltı, tutuklama, arama ve el koyma gibi işlemler yapılır.
• Tutuklu işler görülür. Tutuklu sanıkların bulunduğu davalarda duruşmalar devam eder. Tatil süresince soruşturma ve tutuklu işlerin nasıl yürütüleceği Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenir.
• Kanun yolu incelemesi sınırlıdır. Tatil süresince bölge adliye mahkemeleri ve Yargıtay yalnız tutuklu hükümlere ilişkin işleri ve Meşhud Suçların Muhakeme Usulü Kanunu gereğince görülen işleri inceler.
• Süreler: CMK 331/4 uyarınca adli tatile rastlayan süreler işlemez ve tatilin bittiği günden itibaren üç gün uzatılmış sayılır. Yargıtay uygulamasında tebliğ tatil içinde yapılmışsa süre tatil bitiminden itibaren baştan işlemeye başlar; tebliğ tatilden önce yapılmış ve süre tatilde dolmuşsa yalnızca üç günlük ek süre tanınır.

Ceza davalarında üç günlük uzama, tutuksuz işlerdeki itiraz, istinaf ve temyiz süreleri bakımından önem taşır. Tutuklu işlerde ise süreler normal şekilde işlediğinden tatil gerekçesiyle süre uzaması beklenmemelidir. Ceza zamanaşımı da adli tatilden etkilenmez.

İcra ve iflas işlerinde adli tatil

İcra ve iflas daireleri adli tatilde de çalışır. Takip açılması, ödeme emri tebliği, haciz, satış ve paraya çevirme işlemleri tatilde devam eder. İİK’daki itiraz ve şikâyet süreleri tatil nedeniyle uzamaz. İcra mahkemesine arz edilen hususlar ise İİK 18/1 uyarınca ivedi işlerden sayılır; bu nedenle HMK 103/1-h kapsamında icra mahkemesi tatilde de çalışır. İtirazın kaldırılması, şikâyet, istihkak ve ihalenin feshi gibi başvurular tatilde de karara bağlanır.

İcra hukukunda takip işlemlerini durduran ayrı bir “tatil ve talik” kurumu vardır. İİK 51 vd. uyarınca gece vakti ve resmî tatil günlerinde takip işlemleri yapılamaz, borçlunun ailesinden birinin ölümü gibi hâllerde takip ertelenebilir. Bu kurallar adli tatilden farklıdır. Ayrıntı için İcra Hukukunda Tatil ve Erteleme Hâlleri yazımıza bakılabilir.

İcra takibine dayanan genel mahkeme davaları ise (itirazın iptali, menfi tespit, istirdat gibi) HMK kurallarına tabidir. Bu davalar ivedi niteliğe sahip değilse tatile tabidir.

İdari yargıda adli tatil

İYUK 61’e göre bölge idare, idare ve vergi mahkemeleri her yıl 20 Temmuz’dan 31 Ağustos’a kadar çalışmaya ara verir. Ancak bağlı oldukları bölge idare mahkemesinin bulunduğu il merkezi dışında kalan ve yalnızca bir idare veya bir vergi mahkemesi bulunan yerlerdeki mahkemeler çalışmaya ara vermeden yararlanamaz. Tatil süresince Hâkimler ve Savcılar Kurulunca kurulan nöbetçi mahkemeler ve nöbetçi daireler görev yapar; yürütmenin durdurulması talepleri gibi beklemeye elverişli olmayan işler bu yolla incelenir. İYUK 8/3 uyarınca bu Kanunda belirtilen sürelerin bitimi adli tatile rastlarsa, süreler ara vermenin sona erdiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılır; uygulamada bu tarih 7 Eylül’dür.

İdari yargıdaki bu yedi günlük uzama, yalnızca İYUK’ta düzenlenen süreler içindir. Örneğin altmış günlük iptal davası açma süresi tatil içinde dolarsa, dava tatil bitiminden sonraki yedi gün içinde açılabilir. Özel kanunlarda öngörülen farklı süreler bakımından ise ilgili kanun ayrıca incelenmelidir.

Yargıtay ve Danıştay kararlarında adli tatil

HMK m. 103’teki listenin yorumu ve sürelerin hesabı konusunda yüksek mahkemelerin son yıllarda verdiği kararlar, kanun metninden doğrudan anlaşılamayan bazı sonuçları netleştirmiştir.

Hizmet tespiti davası tatilde görülür

İş mahkemesinde görülen davaların hangilerinin HMK m. 103/1-ç kapsamında olduğu, istinaf ve temyiz sürelerinin hesabı bakımından belirleyicidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, işçinin Kuruma bildirilmeyen hizmetlerinin tespiti için açtığı davayı “işçilerin açtıkları davalar” arasında saymış ve bu davada bir haftalık uzamanın uygulanmayacağını kabul etmiştir.

Hukuk Genel Kurulu aynı sonuca daha önce Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2021/480, K. 2022/1474, T. 09.11.2022 sayılı kararında da ulaşmıştı. Bu görüş daire kararlarına da yansımıştır. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 06.07.2022 tarihinde tebliğ edilen bölge adliye mahkemesi kararına karşı 07.09.2022 tarihinde yapılan temyiz başvurusunun süreden reddedilmesi gerektiğini belirtmiştir (E. 2023/8601, K. 2024/7186, T. 26.06.2024).

Buna karşılık işçi ile işveren arasındaki bir iş sözleşmesine dayanmayan sigortalılık davalarında sonuç farklıdır. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, Bağ-Kur sigortalılığının tespiti davasının adli tatilde görülecek işlerden olmadığını, bu nedenle HMK m. 104’teki uzamadan yararlanacağını kabul ederek, süreden ret kararını isabetsiz bulmuştur (E. 2023/12742, K. 2023/12313, T. 04.12.2023). Aynı mahkemede görülen ve benzer adlar taşıyan iki dava, bu yüzden farklı süre kurallarına tabi olabilir.

İcra mahkemesi kararlarında süre uzamaz

İcra mahkemesine ilişkin işlerin ivediliği yalnızca duruşmaların tatilde yapılması anlamına gelmez; kanun yolu süreleri de tatil nedeniyle uzamaz. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 08.07.2022 tarihinde tebliğ edilen bölge adliye mahkemesi kararına karşı 05.08.2022 tarihinde verilen temyiz dilekçesini bu nedenle süre geçtikten sonra verilmiş saymıştır.

Yargıtay 8. Hukuk Dairesi de aynı gerekçeyle, icra mahkemesi kararına karşı istinaf başvuru süresinin adli tatil içinde dolduğunu ve sonradan yapılan başvurunun süreden reddedilmesi gerektiğini kabul etmiştir (E. 2017/15862, K. 2020/3297, T. 10.06.2020). İcra mahkemesinden gelen bir dosyada, kararın hangi mahkemeden çıktığına bakılmaksızın, tatil içinde dolan sürenin uzamayacağı kabul edilmelidir.

İdari yargıda yedi günlük uzamanın hesabı

Danıştay, İYUK m. 8/3’teki yedi günlük uzamayı ara vermenin sona erdiği 31 Ağustos’u izleyen günden itibaren hesaplamakta ve son günü 7 Eylül olarak kabul etmektedir.

Danıştay 10. Daire de altmış günlük dava açma süresinin son günü 14.08.2020 olan bir uyuşmazlıkta, 07.09.2020 tarihinde açılan davayı süresinde saymıştır (E. 2020/4633, K. 2024/3483, T. 30.09.2024). Bu kararlar, idari yargıdaki uzamanın da yalnızca sürenin son günü ara verme dönemine rastladığında uygulandığını göstermektedir. Süre 20 Temmuz’dan önce veya 31 Ağustos’tan sonra doluyorsa uzama söz konusu olmaz.

Ceza yargılamasında tebliğin tatil içinde yapılması

Yargıtay 10. Ceza Dairesi, bölge adliye mahkemesi kararlarının tatil içinde, 22.07.2020 ve 27.07.2020 tarihlerinde tebliğ edildiği bir dosyada 27.08.2020 ve 02.09.2020 tarihli temyiz dilekçelerini CMK m. 331/4 uyarınca süresinde bulmuştur (E. 2020/19238, K. 2021/8729, T. 14.09.2021). Buna karşılık tebliğ tatilden önce yapılmışsa yalnızca üç günlük ek süre tanınır; Yargıtay 6. Ceza Dairesi, temmuz ayının başında tebliğ edilen bir karara karşı 05.09.2025 tarihinde yapılan temyiz başvurusunu bu nedenle süreden reddetmiştir (E. 2025/5284, K. 2025/10924, T. 09.12.2025).

Süre hesabında kontrol listesi

Adli tatil dönemine rastlayan her süre için şu sorular sırayla cevaplanmalıdır:

• Uyuşmazlık hangi usul kanununa tabidir: HMK, CMK, İİK veya İYUK?
• Dava HMK m. 103’te sayılan işlerden mi; iş mahkemesindeki davalarda davayı işçi mi açtı ve dava iş sözleşmesine mi dayanıyor?
• Karar icra mahkemesinden mi geliyor?
• Ceza dosyasında tebliğ tatilden önce mi, tatil içinde mi yapıldı; sanık tutuklu mu?
• Sürenin son günü tatil içinde mi, tatilden sonra mı?

Tereddüt hâlinde başvurunun tatil içinde yapılması, tatilde dilekçe alınmaya devam edildiği için hiçbir hak kaybına yol açmaz.

Örnek olaylar

Nafaka artırım davası: Duruşması 5 Ağustos’a verilen bir iştirak nafakası artırım davası, HMK 103/1-b kapsamında olduğundan tatilde de görülür. Taraflar birlikte talep ederse duruşma Eylül’e bırakılabilir.

Tatile tabi alacak davası: Ticari bir alacak davasında hüküm 25 Temmuz’da tebliğ edilmiştir. İki haftalık istinaf süresi 8 Ağustos’ta tatil içinde biter. HMK 104 uyarınca süre tatilin bitiminden itibaren bir hafta uzar ve istinaf dilekçesi Eylül’ün ilk haftası içinde verilebilir.

İşçi davası: İşçinin açtığı kıdem tazminatı davasında hüküm 25 Temmuz’da tebliğ edilmiştir. Dava tatilde görülen işlerden olduğu için istinaf süresi uzamaz; dilekçe 8 Ağustos’a kadar verilmelidir. Bu fark, uygulamada en sık süre kaçırılan durumlardan biridir.

Sıkça sorulan sorular

Değerlendirme

Adli tatil, her yargı kolunda farklı sonuçlar doğurur. Hukuk davalarında hangi davanın HMK 103 kapsamında olduğu, sürelerin bir hafta uzayıp uzamayacağını belirler. Ceza yargısında tutuklu işler ve soruşturmalar devam eder, tutuksuz işlerde süreler üç gün uzar. İcra hukukunda tatil yoktur. İdari yargıda süreler yedi gün uzar. Süre hesabında hata yapılmaması için davanın türü ve hangi kanuna tabi olduğu her somut dosyada ayrıca kontrol edilmelidir.

Mevzuat: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu

Bu yazı, 12 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olay için hukuki destek alınmalıdır.