AYM’nin Süresiz Nafaka Kararından Sonra Yoksulluk Nafakası

Anayasa Mahkemesi (AYM), 4/6/2026 tarihli ve E.2025/156, K.2026/131 sayılı kararıyla Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 175’te yer alan “süresiz olarak” ibaresini Anayasaya aykırı bularak iptal etmiştir. Karar 30/9/2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış ve iptal hükmünün yayımdan dokuz ay sonra, yani 30/6/2027’de yürürlüğe gireceği belirtilmiştir. Karar, yoksulluk nafakasını kaldırmamıştır; yalnızca nafakanın kanun gereği süresiz bağlanması kuralını ortadan kaldırmıştır. Bu yazı, kararın neyi değiştirdiğini, 30/6/2027’ye kadar nelerin geçerli olduğunu ve bu tarihten sonra gündeme gelebilecek soruları ele almaktadır.

Kanun metni

Karar nasıl verildi?

Karar, somut norm denetimi yoluyla verilmiştir. Görülmekte olan bir boşanma davasında aile mahkemesi, uygulayacağı TMK m. 175’teki “süresiz olarak” ibaresinin Anayasaya aykırı olduğu kanaatine vararak itiraz yoluyla AYM’ye başvurmuştur. Başvuruda, kuralın nafaka yükümlüsünün özel ve aile hayatına saygı hakkı ile mülkiyet hakkını ölçüsüz biçimde sınırladığı ileri sürülmüştür.

AYM, aynı ibareyi daha önce 2012 yılında incelemiş ve “süresiz” ifadesinin her durumda ömür boyu nafaka anlamına gelmediğini kabul ederek iptal talebini reddetmişti. 2026 tarihli kararda ise Mahkeme, kuralın Anayasa’nın 2. (hukuk devleti), 5. (devletin temel amaç ve görevleri) ve 17. (kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı) maddelerine aykırı olduğuna oy çokluğuyla karar vermiştir.

Kararın gerekçesi

Basına ve Resmî Gazete’ye yansıyan gerekçeye göre AYM’nin değerlendirmesi şu noktalarda yoğunlaşmaktadır:

• Kural, hâkime nafakanın süresini belirleme konusunda herhangi bir takdir yetkisi tanımamaktadır. Evliliğin süresi, tarafların yaşı, sağlık durumu ve çalışma imkânı ne olursa olsun nafaka kural olarak süresiz bağlanmaktadır.
• Nafakanın herhangi bir ölçüt öngörülmeksizin süresiz olarak düzenlenmesi, nafaka yükümlüsünün haklarına yönelik sınırlamayı ölçüsüz kılmaktadır.
• Nafakanın süresi, her somut olayın koşullarına göre hâkim tarafından belirlenebilmelidir; ömür boyu nafakayı gerektiren durumlar ise kanunda açıkça gösterilmelidir.

AYM’nin yoksulluk nafakası kurumunu Anayasaya aykırı bulmadığı, aksine nafakanın boşanma yüzünden yoksulluğa düşen eşi korumaya yönelik meşru bir amacı olduğunu kabul ettiği görülmektedir. Sorun, nafakanın kendisinde değil, süresinin kanunla ve istisnasız biçimde sınırsız tutulmasındadır.

30/6/2027’ye kadar ne geçerli?

AYM, iptal hükmünün yürürlüğe girmesini dokuz ay ertelemiştir. Bu ertelemenin amacı, yasama organına yeni bir düzenleme yapması için süre tanımak ve hukuki boşluk oluşmasını önlemektir. Bu nedenle 30/6/2027’ye kadar:

• Mahkemeler yoksulluk nafakasına TMK m. 175’in mevcut hâline göre hükmetmeye devam eder.
• Devam eden boşanma davalarında yoksulluk nafakası talepleri mevcut kurala göre değerlendirilir.
• Bağlanmış nafakalar ödenmeye devam eder; ödenmemesi hâlinde icra takibi ve tazyik hapsi yolları açıktır.
• Nafakanın artırılması, azaltılması ve kaldırılması davaları TMK m. 176’ya göre görülür.

İptal kararının yayımlanmış olması, nafaka yükümlüsüne ödemeyi kesme hakkı vermez. Nafakayı kendiliğinden ödemeyi bırakan yükümlü hakkında icra takibi yapılabilir ve İİK m. 344’e göre tazyik hapsi istenebilir. Bu konu Nafaka Ödememe Cezası (İİK 344): Tazyik Hapsi Şartları ve Şikâyet Süresi yazımızda anlatılmıştır.

Mevcut nafakalar 30/6/2027’den sonra ne olacak?

Anayasa Mahkemesi kararları geriye yürümez (Anayasa m. 153/5). Bu nedenle kesinleşmiş nafaka kararları, iptal hükmü yürürlüğe girdiğinde kendiliğinden sona ermez. Bununla birlikte şu sorular yasal düzenlemenin içeriğine göre cevap bulacaktır:

• Yeni kanun, mevcut nafakalar için bir geçiş hükmü öngörecek mi? Örneğin belirli bir süreden uzun süredir ödenen nafakaların kaldırılması veya süreye bağlanması için dava açılabilecek mi?
• Nafakanın süresi hangi ölçütlere göre belirlenecek: evlilik süresi, tarafların yaşı, çalışma gücü, çocuk bakımı?
• Ömür boyu nafakanın istisnai olarak bağlanabileceği durumlar (ağır hastalık, ileri yaş, engellilik gibi) nasıl tanımlanacak?

Yasama organı 30/6/2027’ye kadar düzenleme yapmazsa, TMK m. 175 “süresiz olarak” ibaresi olmadan uygulanacaktır. Bu durumda kanun nafakanın süresi hakkında hiçbir şey söylemeyeceğinden, süreyi belirleme görevi mahkemelere kalacaktır. Bu tarihten sonra açılan davalarda hâkimlerin nafakayı belirli bir süreyle sınırlandırıp sınırlandırmayacağı ve hangi ölçütleri kullanacağı, Yargıtay içtihadıyla şekillenecektir.

Mevcut nafakalar bakımından, yükümlüler TMK m. 176/4’teki “hakkaniyetin gerektirdiği hâller” ölçütüne dayanarak nafakanın azaltılması veya kaldırılması davası açmayı deneyebilir. Bu davaların sonucu, yeni düzenlemeye ve Yargıtay’ın tutumuna bağlı olacaktır.

Nafakanın süresi hangi ölçütlerle belirlenebilir?

AYM, nafakanın süresinin somut olayın koşullarına göre belirlenmesi gerektiğini söylemiş, ancak bu koşulları saymamıştır. Bu ölçütleri yasama organı belirleyecek, düzenleme yapılmazsa Yargıtay içtihadı oluşturacaktır. Mevcut hukukta nafakanın miktarı belirlenirken zaten dikkate alınan unsurlar, sürenin belirlenmesinde de yol gösterici olabilir:

• Evliliğin süresi: Kısa süren bir evlilikten sonra uzun süreli nafaka bağlanması, hakkaniyet açısından en çok tartışılan durumdur.
• Nafaka alacaklısının yaşı ve sağlık durumu: İleri yaştaki veya kalıcı bir hastalığı bulunan eşin yeniden çalışma hayatına dönmesi güçtür.
• Çalışma geçmişi ve mesleki eğitim: Evlilik boyunca çalışmamış eşin iş bulabilmesi için makul bir uyum süresine ihtiyaç duyulabilir.
• Ortak çocukların bakımı: Küçük çocukların bakımını üstlenen eşin çalışma imkânı sınırlıdır.
• Mal rejiminin tasfiyesi: Eşin katılma alacağı yoluyla geçimini sağlayacak bir malvarlığına kavuşması, nafakaya ihtiyacı azaltır.

Bu ölçütler bugün de nafakanın kaldırılması veya azaltılması davalarında “hakkaniyet” değerlendirmesi içinde tartışılabilmektedir. Bu nedenle tarafların evlilik süresine, eğitim ve çalışma geçmişine, sağlık durumuna ilişkin belgeleri saklaması, ileride süre tartışması çıktığında önem taşıyacaktır.

Hangi nafakalar kararın kapsamında değil?

Karar yalnızca boşanmadan sonra eşe ödenen yoksulluk nafakasının süresine ilişkindir. Şu nafakalar etkilenmez:

• İştirak nafakası: Çocuk için ödenir ve zaten çocuğun ergin olmasıyla sona erer (TMK m. 182, 328). Bu konu İştirak Nafakası: Çocuğun Bakım ve Eğitim Giderlerine Katılma yazımızda anlatılmıştır.
• Tedbir nafakası: Boşanma davası sürerken ödenir ve kararın kesinleşmesiyle sona erer (TMK m. 169).
• Yardım nafakası: Kan hısımları arasında ödenir (TMK m. 364). Bu konu Yardım Nafakası (TMK 364): Hısımlar Arasında Nafaka Yükümlülüğü yazımızda anlatılmıştır.

Boşanma sürecindeki eşler için pratik sonuçlar

Anlaşmalı boşanmada

Anlaşmalı boşanmada eşler nafakanın süresini protokolde zaten serbestçe kararlaştırabilir. AYM kararından sonra süreli nafaka içeren protokollerin artması beklenir. Nafaka alacak eş için toptan ödeme, gelecekteki belirsizliğe karşı güvence sağlayabilir; nafaka ödeyecek eş için ise belirli bir süre öngörülmesi, ileride kaldırma davası açma ihtiyacını ortadan kaldırır. Protokolün nasıl yazılacağı Anlaşmalı Boşanmada Nafaka: Protokole Yazılacak Hükümler yazımızda anlatılmıştır.

Çekişmeli boşanmada

30/6/2027’den önce karara bağlanacak davalarda mahkemeler mevcut kuralı uygular. Kararın bu tarihten sonra kesinleşmesi durumunda yeni düzenlemenin geçiş hükümlerinin devam eden davalara uygulanıp uygulanmayacağı önem kazanacaktır. Nafaka talebinde bulunan eşin, evlilik süresini, yaşını, sağlık durumunu ve iş bulma imkânlarını gösteren delilleri dosyaya sunması, ileride nafakanın süresi tartışıldığında da belirleyici olacaktır.

Nafakanın kaldırılması davalarında

Bağlanmış nafakanın kaldırılması için kanundaki sebepler (yeniden evlenme, fiilen evliymiş gibi yaşama, yoksulluğun ortadan kalkması, haysiyetsiz hayat) aynen geçerlidir. Bu sebeplerden biri varsa, AYM kararının yürürlüğünü beklemeden kaldırma davası açılabilir. Kaldırma sebepleri Nafakasız Boşanma: Yoksulluk Nafakasının Verilmediği Hâller yazımızda anlatılmıştır.

Karşılaştırmalı hukuk

Türkiye’nin Medeni Kanununu aldığı İsviçre’de boşanma sonrası nafaka için kanunda süre öngörülmez; ancak hâkim nafakanın süresini somut olaya göre belirler ve uygulamada nafaka çoğunlukla sınırlı süreyle bağlanır. Almanya’da da boşanma sonrası nafaka, hakkaniyet gerektirdiğinde süre ve miktar bakımından sınırlandırılabilir. AYM’nin gerekçesindeki “hâkimin takdir yetkisi” vurgusu, bu modellere yakın bir düzenlemenin yapılabileceğini düşündürmektedir.

Örnek olay

U, 2015 yılında boşandığı eşi V’ye 2015’ten bu yana aylık yoksulluk nafakası ödemektedir. 30/9/2026’da AYM kararının yayımlandığını öğrenince ödemeyi durdurur. V, birikmiş nafaka için icra takibi başlatır ve tazyik hapsi için şikâyette bulunur. İcra ceza mahkemesi, iptal hükmünün henüz yürürlüğe girmediğini ve yürürlüğe girdiğinde de kesinleşmiş kararı kendiliğinden ortadan kaldırmayacağını belirterek şikâyeti kabul eder.

U’nun başvurabileceği yol, V’nin yoksulluğunun ortadan kalkıp kalkmadığını, fiilen başka biriyle birlikte yaşayıp yaşamadığını araştırmak ve kanundaki kaldırma sebeplerinden biri varsa nafakanın kaldırılması davası açmaktır. 30/6/2027’den sonra çıkacak yeni düzenleme, mevcut nafakalar için ayrı bir dava imkânı tanırsa, U bu imkândan da yararlanabilecektir.

Yargıtay’ın iptal hükmü yürürlüğe girene kadarki tutumu

İptal kararının yürürlüğe girmesi ertelendiği için Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 30/6/2027’ye kadar verilen kararlarda yoksulluk nafakasının mahkemece belirli bir süreyle sınırlandırılmasını kabul etmemektedir. AYM de gerekçesinde, 2012 tarihli ret kararından sonra uygulamada ibarenin emredici kabul edilmeye devam ettiğini tespit etmiş ve Yargıtay’ın bu yöndeki kararlarına atıf yapmıştır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 07.04.2025 tarihli kararında, ilk derece mahkemesinin yoksulluk nafakasını iki yıl ile sınırlamasını kanunda böyle bir düzenleme bulunmadığı gerekçesiyle hatalı bulmuştur.

Daire 03.02.2026 tarihli kararında aynı görüşü tekrarlamış; nafaka alacaklısı açıkça talep etmedikçe nafakanın süreyle sınırlandırılmasının kanunda bulunmayan bir unsuru kanuna eklemek anlamına geleceğini belirtmiştir. Bu karara göre süre sınırlaması, alacaklının kendi talebiyle mümkündür; mahkemenin kendiliğinden süre koyması mümkün değildir.

Bugün kullanılabilecek araç: toptan ödeme

Süre sınırlaması yasak olsa da TMK m. 176/1, yoksulluk nafakasının toptan ödenmesine karar verilmesine imkân tanır. Yargıtay, özellikle kısa süren ve çocuksuz evliliklerde mahkemelerin bu seçeneği tartışmasını beklemektedir. Toptan ödeme, uygulamada süreli nafakaya en yakın sonucu doğurur: yükümlü bir defada ödeme yapar ve ileriye dönük nafaka ilişkisi sona erer.

Yaklaşık üç ay evli kalan ve çocuğu olmayan tarafların davasında Yargıtay, aylık irat biçiminde nafaka bağlanmasını kanunun amacına uygun bulmamış, toptan ödemenin değerlendirilmemesini bozma sebebi saymıştır.

Daire 27.02.2024 tarihli kararında da tarafların ekonomik ve sosyal durumları, evlilik süresi, yaşları ve ortak çocuklarının bulunmaması karşısında toptan ödeme yönünde değerlendirme yapılmamasını bozma sebebi saymıştır.

Bu kararlar, 30/6/2027 öncesinde görülen davalarda nafaka yükümlüsünün süre sınırlaması yerine toptan ödeme talep etmesinin daha isabetli olduğunu gösterir. Talepte evlilik süresi, tarafların yaşı, çalışma imkânları ve çocuk bulunup bulunmadığı belgelerle ortaya konulmalıdır.

Sıkça sorulan sorular

Sonraki adım

Karar, nafaka ilişkisinin taraflarının hukuki durumunu bugün için değiştirmemiş, ancak yakın gelecekte değişecek bir düzenlemenin habercisi olmuştur. Nafaka ödeyen veya alan kişiler, 30/6/2027’ye kadar mevcut kararlara uymaya devam etmelidir. Bu tarihe kadar çıkacak yasal düzenleme, mevcut nafakalar için geçiş hükümleri içerebileceğinden Resmî Gazete takip edilmelidir. Kanundaki kaldırma veya azaltma sebeplerinden biri bugün mevcutsa, AYM kararının yürürlüğü beklenmeden dava açılabilir. Yoksulluk nafakasının genel şartları Yoksulluk Nafakası (TMK 175): Şartları, Miktarı ve AYM’nin Süresiz Nafaka Kararı yazımızda anlatılmıştır.

Mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 169, 175-176, 182, 328, 364; Anayasa m. 2, 5, 17, 153; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 344; AYM 4/6/2026, E.2025/156, K.2026/131 (RG 30/9/2026)..

Bu yazı, 13 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.