5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 18. maddesi, yetkisizlik iddiasının ne zamana kadar ileri sürülebileceğini ve yetkisizlik kararının ne zamana kadar verilebileceğini düzenler. Bu sayfada CMK 18. madde metni, açıklaması, kanun gerekçesi ve maddeyle ilgili Yargıtay kararlarından alıntılar yer alıyor.
1. Kanun Metni
Yetkisizlik iddiası
Madde 18 – (1) Sanık, yetkisizlik iddiasını, ilk derece mahkemelerinde duruşmada sorgusundan, bölge adliye mahkemelerinde incelemenin başlamasından ve duruşmalı işlerde inceleme raporunun okunmasından önce bildirir.
(2) Yetkisizlik iddiasına ilişkin karar, ilk derece mahkemelerinde sanığın sorgusundan önce, bölge adliye mahkemelerinde duruşmasız işlerde incelemenin hemen başlangıcında, duruşmalı işlerde inceleme raporu okunmadan önce verilir. Bu aşamalardan sonra yetkisizlik iddiasında bulunulamayacağı gibi mahkemeler de bu hususta re’sen karar veremez.
(3) Yetkisizlik kararlarına karşı itiraz yoluna gidilebilir.
CMK m. 18 (mevzuat.gov.tr, son kontrol: 8 Ekim 2026)
2. CMK 18. Madde Açıklaması
Yetkisizlik iddiası belirli bir aşamaya kadar ileri sürülebilir. Sanık bu iddiayı ilk derece mahkemelerinde duruşmada sorgusundan önce bildirir. Bölge adliye mahkemelerinde süre, incelemenin başlamasından ve duruşmalı işlerde inceleme raporunun okunmasından öncedir (m. 18/1).
Karar da aynı aşamalara bağlıdır. İlk derece mahkemelerinde sanığın sorgusundan önce, bölge adliye mahkemelerinde duruşmasız işlerde incelemenin hemen başlangıcında, duruşmalı işlerde inceleme raporu okunmadan önce verilir. Bu aşamalardan sonra yetkisizlik iddiasında bulunulamaz, mahkemeler de re’sen yetkisizlik kararı veremez (m. 18/2).
Yetkisizlik kararlarına karşı itiraz yoluna gidilebilir (m. 18/3).
Tasarı ile kanun arasındaki fark: Gerekçe, yetkisizlik iddiasının ilk derece mahkemelerinde duruşmanın başlangıcında iddianame okunmadan ileri sürülmesini öngörür. Kanun metni ise sorgudan öncesini esas alır.
Sorgudan önce ileri sürülen yetkisizlik iddiasına ilişkin Yargıtay kararlarından alıntılar aşağıdadır.
3. Kanun Gerekçesi
Kanunun 18. maddesi Hükümet Tasarısı’nın 19. maddesine karşılık gelir.
Tasarının temel amacı, davanın işlemler sürdürülerek gerek ilk derece mahkemelerinde ve gerek bölge adliye mahkemelerinde bir duruşmada bitirilmesi olduğundan ve davanın ertelenmesine neden olabilecek hususları önlemek zorunlu sayıldığından, yetkisizlik iddiasının, ilk derece mahkemelerinde duruşmanın başlangıcında iddianame okunmadan, bölge adliye mahkemelerinde incelemenin başlamasından ve duruşmalı işlerde inceleme raporunun okunmasından önce ileri sürülebilmesi kabul edilmiştir; bu aşamalardan sonra yetkisizlik iddiasında bulunamayacağı gibi anılan mahkemelerce de yetkisizlik kararı verilemeyecek, davaya bakmayı sürdüreceklerdir. İlk derece mahkemelerinde yukarıda açıklanan zaman ve koşullara göre yetkisizlik kararı verilebileceği gibi 178 inci madde gereğince iddianame Cumhuriyet savcılığına iade de edilebilecektir.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu Tasarısı, madde 19 gerekçesi
4. Emsal Kararlar
Aşağıdaki alıntılar kararların metninden aynen aktarılmıştır; kararın tamamı için künyesiyle karararama.yargitay.gov.tr adresinden arama yapılabilir.
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2016/2738, K. 2017/7257, T. 10.10.2017
Olayın Irak Ülkesi Kerkük şehrinde meydana gelmesi nedeniyle CMK 14/1. maddesi delaletiyle CMK 13/1. maddesi uyarınca yabancı ülkede işlenen atılı suç için sanığın yakalandığı yer, yakalanamamış ise yerleşim yeri mahkemesinin yetkili olduğu, sanığın yakalandığına dair dosyada herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmadığı ve sanığın Seyhan/Adana ilinde ikamet ettiğinin sanık beyanı ve mernis kayıtları ile belirlendiği, CMK 18/1. maddesi uyarınca sanığın talimat mahkemesindeki sorgusundan önce mahkemenin yetkisiz olduğunu açıkça beyan etmesi karşısında, yetkisizlik kararı verilerek dosyanın Adana Nöbetçi Asliye Ceza Mahkemesine gönderilmesi yerine yazılı şekilde hüküm tesisi, Kanuna aykırı olup, hükmün bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi uyarınca halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK’un 321. maddesi gereğince isteme uygun olarak sair yönleri incelenmeyen hükmün BOZULMASINA, 10/10/2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2012/17197, K. 2012/24330, T. 12.11.2012
(…) Talimatla 29.04.2010 tarihinde Bakırköy 2. Asliye Ceza Mahkemesinde savunması alınan sanığın, iddianame okunmadan ve sorgusuna geçilmeden önce, müdafii tarafından yetkisizlik itirazında bulunması ve sanığın savunmasını, yetkisizlik itirazının karara bağlanmasından sonra yapacağını belirtmesine karşın, CMK’nın 18. maddesine aykırı olarak yetkisizlik itirazı hakkında olumlu ya da olumsuz karar verilip, sanığın savunması alınmadan karar verilerek savunma hakkının kısıtlanması Yasaya aykırı,
İlgili yazılar: Yetkide Olumlu veya Olumsuz Uyuşmazlık (CMK m.17), Davanın Nakli ve Duruşmanın Başka Yerde Yapılması (CMK m.19). Kanunun güncel metni: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (mevzuat.gov.tr).
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir dosya için hukuki görüş yerine geçmez. Kanun metninin güncel ve resmî hâli için mevzuat.gov.tr esas alınmalıdır.