5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 19. maddesi, davanın başka yerdeki aynı derecede bir mahkemeye nakledilmesini ve duruşmanın il sınırları içinde başka bir yerde yapılmasını düzenler. Bu sayfada CMK 19. madde metni, açıklaması, kanun gerekçesi ve maddeyle ilgili Yargıtay kararlarından alıntılar yer alıyor.
1. Kanun Metni
Davanın nakli ve duruşmanın başka yerde yapılması
Madde 19 – (1) Yetkili hâkim veya mahkeme, hukukî veya fiilî sebeplerle görevini yerine getiremeyecek hâlde bulunursa; yüksek görevli mahkeme, davanın başka yerde bulunan aynı derecede bir mahkemeye nakline karar verir.
(2) Kovuşturmanın görevli ve yetkili olan mahkemenin bulunduğu yerde yapılması kamu güvenliği için tehlikeli olursa, davanın naklini Adalet Bakanı Yargıtaydan ister.
(3) (Ek: 24/11/2016-6763/21 md.) Mahkeme, fiili sebepler veya güvenlik gerekçesiyle duruşmanın il sınırları içinde başka bir yerde yapılmasına karar verebilir. Bu karara karşı itiraz yolu açıktır.
CMK m. 19 (mevzuat.gov.tr, son kontrol: 8 Ekim 2026)
2. CMK 19. Madde Açıklaması
Yetkili hâkim veya mahkeme hukukî ya da fiilî sebeplerle görevini yerine getiremeyecek hâlde bulunursa yüksek görevli mahkeme, davanın başka yerde bulunan aynı derecede bir mahkemeye nakline karar verir (m. 19/1).
Kovuşturmanın görevli ve yetkili mahkemenin bulunduğu yerde yapılması kamu güvenliği için tehlikeli olursa davanın naklini Adalet Bakanı Yargıtay’dan ister (m. 19/2). Gerekçeye göre bu hâlde nakle yalnızca Yargıtay karar verir. Gerekçe, hükmün yalnızca kovuşturma evresini ilgilendirdiğini de belirtir.
Mahkeme, fiilî sebeplerle veya güvenlik gerekçesiyle duruşmanın il sınırları içinde başka bir yerde yapılmasına karar verebilir. Bu karara karşı itiraz yolu açıktır (m. 19/3).
Tasarı ile kanun arasındaki fark: Üçüncü fıkra 24/11/2016 tarihli ve 6763 sayılı Kanunun 21. maddesiyle eklenmiştir. Tasarı gerekçesinde bu fıkranın karşılığı yoktur.
Kamu güvenliği nedeniyle nakil istemlerine ilişkin Yargıtay 5. Ceza Dairesi kararlarından alıntılar aşağıdadır. Bu sayfada yalnızca m. 19/2’yi uygulayan kararlara yer verilmiştir.
3. Kanun Gerekçesi
Kanunun 19. maddesi Hükümet Tasarısı’nın 20. maddesine karşılık gelir. Üçüncü fıkra sonradan eklendiği için gerekçede yer almaz.
Madde davanın naklini düzenlemiştir. Tabiî hâkim kavramı ile olan ilişki nedeniyle madde, davanın nakline ilişkin koşulları özenle belirlemiştir. Madde metnine göre dava aynı derecede olan bir mahkemeye nakledilebilir. Davanın nakline karar verilebilmesi için, mahkemenin hukukî veya fiilî nedenlerle görevini yerine getiremeyecek hâlde bulunması veya kovuşturmanın esas yetkili mahkemede yapılmasının kamu güvenliği için tehlikeli olması gerekir. Kovuşturmanın esas görevli ve yetkili mahkemede yapılmasının kamu güvenliği için tehlikeli olması hususunun takdiri, ister istemez Devletin icra gücünün işlevi içinde olacağından, bu hâlde nakil isteminin Adalet Bakanı tarafından yapılması uygun görülmüştür. Hukukî veya fiilî nedenlerle görevin yerine getirilememesi durumunda davanın nakline yüksek görevli mahkemece, kamu güvenliği gerekçesiyle nakle ise yalnızca Yargıtay tarafından karar verilecektir. Bu hükmün sadece kovuşturma evresini ilgilendirdiği açıktır.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu Tasarısı, madde 20 gerekçesi
4. Emsal Kararlar
Aşağıdaki alıntılar kararların metninden aynen aktarılmıştır; kararın tamamı için künyesiyle karararama.yargitay.gov.tr adresinden arama yapılabilir.
Yargıtay 5. Ceza Dairesi, E. 2022/10544, K. 2022/14825, T. 26.12.2022
(…) Davanın kamu güvenliği nedeniyle naklinin CMK’nın 19/2. maddesinde düzenlendiği, Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 01/01/2006 tarihli ve 19 numaralı genelgesi ile de kamu güvenliği nedeniyle davanın naklinin istenmesi durumunda yapılacak işlemlerin izah edildiği, Davanın nakli hususunda ilk derece mahkemesinin istemi üzerine talepte bulunulmuş ise de; somut olayda davanın nakline karar verilmesi durumunda dosyanın tarafları arasında bundan sonra meydana gelecek tüm olaylara ilişkin yargılamalarda davanın nakline karar vermek gerekeceği, önemli olanın bu hadiselerin önüne geçmek olup bunun da kolluk güçleri ile idari makamların görevleri dahilinde olduğu, öte yandan tabii hakim ilkesi de düşünüldüğünde, keza dosya kapsamında kanunun aradığı manada ciddi, yakın ve kamu emniyetini tehlikeye düşürecek bir durumun da bulunmadığı, hakeza muhtemel olayları … ilçesi emniyet güçlerinin önlemeye yönelik imkanları da birlikte değerlendirildiğinde, CMK’nın 19/2. maddesinin öngördüğü dava nakli şartlarının somut olayda bulunmadığı, açıklanan nedenlerle Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün … Ağır Ceza Mahkemesinin 2022/499 Esasında kayıtlı bulunan kamu davasının başka bir yer Ağır Ceza Mahkemesine nakline ilişkin talebinin REDDİNE, dosyanın müteakip işlemlerin mahkemesince takdir ve ifası için mahalline gönderilmek üzere Yargıtay C.Başsavcılığına TEVDİNE 26/12/2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay 5. Ceza Dairesi, E. 2013/15890, K. 2013/10549, T. 07.11.2013
Davanın başka bir yere naklinin uygun olacağı yolundaki görüş ve Adalet Bakanlığının bu husustaki istemi nazara alınarak kamu güvenliği gerekçesiyle CMK’nın 19/2. maddesi uyarınca … 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 2013/340 Esasında kayıtlı kamu davasının … Ağır Ceza Mahkemesine NAKLİNE, dosyanın mahalline gönderilmek üzere Yargıtay C.Başsavcılığına TEVDİİNE, 07/11/2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
İlgili yazılar: Yetkisizlik İddiası (CMK m.18), Yetkili Olmayan Hâkim veya Mahkemenin İşlemleri (CMK m.20). Kanunun güncel metni: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (mevzuat.gov.tr).
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir dosya için hukuki görüş yerine geçmez. Kanun metninin güncel ve resmî hâli için mevzuat.gov.tr esas alınmalıdır.