5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 7. maddesi, görevli olmayan bir hâkim veya mahkemenin yaptığı işlemlerin hukuki sonucunu düzenler. Bu sayfada CMK 7. madde metni, açıklaması ve maddeyle ilgili Yargıtay kararlarından alıntılar yer alıyor.
1. Kanun Metni
Görevli olmayan hâkim veya mahkemenin işlemleri
Madde 7 – (1) Yenilenmesi mümkün olmayanlar dışında, görevli olmayan hâkim veya mahkemece yapılan işlemler hükümsüzdür.
CMK m. 7 (mevzuat.gov.tr, son kontrol: 7 Ekim 2026)
2. CMK 7. Madde Açıklaması
Görevli olmayan bir hâkimin ya da mahkemenin yaptığı işlemler kural olarak hükümsüzdür. Dosya görevli mahkemeye geldiğinde bu işlemler yapılmamış sayılır ve görevli mahkeme tarafından yeniden yapılır. Bu sonuç, mahkemelerin görevinin kanunla belirlenmesinin ve mahkemenin görevini kendiliğinden incelemesinin (CMK m. 3 ve 4) devamıdır.
Kural her işlem için geçerli değildir. Kanun, yenilenmesi mümkün olmayan işlemleri ayrık tutar. Örneğin görevsiz mahkemede dinlendikten sonra ölen bir tanığın beyanı yeniden alınamaz; böyle bir işlem hükümsüzlük kuralının dışında kalır.
Uygulamada bu maddenin en sık görülen sonucu sanığın savunmasıyla ilgilidir. Görevli mahkeme, görevsiz mahkemede alınan savunmayla yetinemez; sanığın savunmasını kendisi alır. Tanık ve mağdur beyanları gibi yenilenebilecek işlemler de görevli mahkemede tekrarlanır.
Yetki kurallarında sonuç farklıdır. CMK’nın 20. maddesine göre yetkili olmayan hâkim veya mahkemenin işlemleri, sadece yetkisizlik nedeniyle hükümsüz sayılmaz.
Görevsiz mahkemede alınan savunmanın görevli mahkemede yenilenmesi ve görevsiz mahkemedeki işlemlerin zamanaşımına etkisi konularındaki Yargıtay kararlarından alıntılar aşağıdadır.
3. Kanun Gerekçesi
Hükümet Tasarısı’nda bu maddeye karşılık gelen bir hüküm bulunamadı. Tasarının 7. maddesi askerî yargıya ilişkindi ve kanuna alınmadı.
4. Emsal Kararlar
Aşağıdaki alıntılar kararların metninden aynen aktarılmıştır; kararın tamamı için künyesiyle karararama.yargitay.gov.tr adresinden arama yapılabilir.
Yargıtay 16. Ceza Dairesi, E. 2019/4390, K. 2019/4698, T. 03.07.2019
5271 sayılı CMK’nın 7. maddesinin “Yenilenmesi mümkün olmayanlar dışında, görevli olmayan hakim veya mahkemece yapılan işlemler hükümsüzdür” şeklinde düzenlenmesi karşısında, Asliye Ceza Mahkemesince görevsizlik kararı verilerek gelen dosyada, suça sürüklenen çocuğun görevli mahkemece savunması alındıktan sonra yargılamaya devamlı bir karar verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi, Kanuna aykırı,
Yargıtay 16. Ceza Dairesi, E. 2015/3182, K. 2015/2149, T. 29.06.2015
Görevsiz mahkemede alınan sanık savunmalarına dayanarak 5271 sayılı CMK’nın 7. maddesine aykırı bir şekilde hüküm kurulması, sanıklar aleyhine sonuç doğurmadığından CMUK’nın 309. maddesi uyarınca bozma nedeni yapılmamıştır.
(…) a) 5271 sayılı CMK’nın 7. maddesinin “Yenilenmesi mümkün olmayanlar dışında, görevli olmayan hakim veya mahkemece yapılan işlemler hükümsüzdür” şeklinde düzenlenmesi karşısında, sanıkların görevli mahkemece savunmaları alınmadan yazılı şekilde hüküm kurulması,
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2017/1781, K. 2018/1498, T. 14.02.2018
ayrıntıları Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2008/1-90, 2008/100 karar sayılı ilamında da açıklandığı üzere, CMK’nın 7/1. madde ve fıkrasındaki, “Yenilenmesi mümkün olmayanlar dışında, görevli olmayan hâkim veya mahkemece yapılan işlemler hükümsüzdür.” ve aynı Kanun’un 217/1. madde ve fıkrasındaki, “Hâkim, kararını ancak duruşmaya getirilmiş ve huzurunda tartışılmış delillere dayandırabilir. Bu deliller hâkimin vicdanî kanaatiyle serbestçe takdir edilir.” şeklindeki düzenlemeler uyarınca, yenilenmesi mümkün olmayanlar hariç olmak üzere görevli olmayan İstanbul (Kapatılan) 33. Sulh Ceza Mahkemesince yapılan işlemlerin hükümsüz oldukları dikkate alınarak, görevli Asliye Ceza Mahkemesi tarafından mağdurun beyanının alınması, alınamaması durumunda ise gerekçesi gösterilerek dinlenilmesinden vazgeçilip soruşturma evresi ile görevsiz mahkemedeki beyanları okunup bu konuda sanığın ifadesinin alınması,
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2019/946, K. 2019/4195, T. 28.03.2019
Kesen nedenlerin varlığı halinde süre yeniden işlemekte ise de, zamanaşımını kesen en son işlem, 04/04/2008 tarihli iddianamenin tanzimi olup, 5271 sayılı CMK’nın 7/1. maddesinde yer alan “Yenilenmesi mümkün olmayanlar dışında, görevli olmayan hakim veya mahkemece yapılan işlemler hükümsüzdür” düzenlemesi gereği Hekimhan Sulh Ceza Mahkemesince yapılan ve hükümsüz olan sorgu işlemlerinin zamanaşımını kesmediği,
İlgili yazılar: Görevsizlik Kararı Verilemeyecek Hâl (CMK m.6), Bağlantı Kavramı (CMK m.8). Kanunun güncel metni: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (mevzuat.gov.tr).
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir dosya için hukuki görüş yerine geçmez. Kanun metninin güncel ve resmî hâli için mevzuat.gov.tr esas alınmalıdır.