İflas Yoluyla Takip

Alacağını tahsil edemeyen bir alacaklı, borçlusu tacirse iki yoldan birini seçebilir: Borçlunun belirli mallarını haczettirerek alacağını almak veya borçlunun iflasını isteyerek bütün malvarlığının alacaklılar arasında paylaştırılmasını sağlamak. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK), ikinci yolu “iflas yoluyla takip” olarak düzenler. Bu yol, borçlu üzerinde haciz yoluna göre çok daha güçlü bir baskı yaratır; çünkü borcunu ödemeyen şirketin iflasına karar verilir ve şirketin bütün ticari hayatı sona erer. Ancak iflas yolu, alacaklı için de masraflı ve uzun bir süreçtir. Bu yazıda iflas yoluyla takibin kimlere karşı yapılabileceği, adi takip ve kambiyo senetlerine özgü iflas takibinin aşamaları, mahkemenin verdiği depo kararı, takipsiz iflas hâlleri ve iflasın sonuçları ele alınmaktadır.

Kanun metni

Kimlere karşı iflas yoluyla takip yapılır?

İflas yoluyla takip yalnızca iflasa tabi kişilere karşı yapılabilir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) m. 18/1 uyarınca tacir her türlü borcu için iflasa tabidir. Anonim, limited, kollektif ve komandit şirketler ile kooperatifler tacirdir. Gerçek kişi tacirler de iflasa tabidir. Esnaf ise tacir olmadığından iflas yoluyla takip edilemez. Kimlerin tacir sayıldığı sitemizdeki Tacir Sıfatı ve Basiretli Tacir Yükümlülüğü yazısında açıklanmıştır.

Ticareti terk eden tacir, terk ettiğini ticaret siciline bildirmek ve mal beyanında bulunmak zorundadır (İİK m. 44). Bu bildirimin ilanından sonra kanunda belirtilen süre geçinceye kadar, tacir eski borçları nedeniyle iflas yoluyla takip edilebilir.

Alacaklı, iflasa tabi borçlusuna karşı haciz ve iflas yollarından birini seçer. Seçtiği yolu bir defaya mahsus olmak üzere bırakıp harç ödemeden diğer yola başvurabilir (İİK m. 43/2). Uygulamada önce haciz yoluyla başlayan takipler, borçlunun haczedilebilir malı bulunmadığında iflas yoluna çevrilir.

İflas yoluyla takipte yetkili icra dairesi, borçlunun muamele merkezinin bulunduğu yerdeki icra dairesidir. Taraflar yazılı anlaşmayla başka bir icra dairesini yetkili kılabilir; ancak iflas davası her durumda borçlunun muamele merkezinin bulunduğu yerdeki ticaret mahkemesinde açılır ve bu konuda yetki sözleşmesi yapılamaz (İİK m. 154).

İflas yoluyla adi takip

Ödeme emri

Alacaklının takip talebi üzerine icra dairesi borçluya bir iflas ödeme emri gönderir. Ödeme emrinde, borç yedi gün içinde ödenmezse alacaklının mahkemeden iflas isteyebileceği, borçlunun borcu olmadığı veya iflasa tabi olmadığı yönündeki itirazlarını bu süre içinde dilekçeyle icra dairesine bildirmesi gerektiği ve konkordato teklif edebileceği yazılır (İİK m. 155).

Borçlunun itiraz etmemesi

Borçlu yedi gün içinde itiraz etmezse alacaklı, itiraz edilmediğini gösteren ödeme emri nüshasını ekleyerek asliye ticaret mahkemesinden iflas kararı ister (İİK m. 156/1-2).

Borçlunun itiraz etmesi

Borçlu ödeme emrine itiraz ederse takip durur. Alacaklı bu durumda asliye ticaret mahkemesinden itirazın kaldırılmasını ve borçlunun iflasını birlikte ister (İİK m. 156/3). Mahkeme önce alacağın varlığını genel hükümlere göre inceler. Bu yönüyle iflas davası, haciz yolundaki itirazın iptali davasına benzer bir alacak incelemesini de kapsar.

Bir yıllık süre

İflas istemek hakkı, ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl sonra düşer (İİK m. 156/4). Alacaklı bu süre içinde iflas davasını açmazsa iflas yolu kapanır. İflas talebini geri alan alacaklı, bir ay geçmedikçe bu talebini yenileyemez (İİK m. 157).

Kambiyo senetlerine özgü iflas yolu

Alacak bir bono, çek veya poliçeye dayanıyorsa alacaklı, kambiyo senetlerine özgü iflas yolunu kullanabilir. İcra memuru senedin kambiyo senedi olduğunu ve vadesinin geldiğini görürse borçluya senet suretiyle birlikte ödeme emri gönderir. Bu ödeme emrinde süre beş gündür (İİK m. 171). Borçlu itiraz ve şikâyetlerini beş gün içinde gerekçeleriyle birlikte icra dairesine bildirmek zorundadır (İİK m. 172).

Borçlu beş gün içinde borcu ödemez, itiraz veya şikâyette de bulunmazsa alacaklı, ödeme emri nüshasıyla ticaret mahkemesinden iflas ister (İİK m. 173/1). Mahkeme takip dosyasını getirtir ve basit yargılama usulüyle inceleme yapar. Bonoda ve çekte şekil şartları için sitemizdeki “Bononun (Senedin) Şekil Şartları (TTK 776)” ve Çekin Şekil Şartları ve İbraz Süresi (TTK 780, 796) yazılarına bakılabilir.

İflas davasının işleyişi

İlan ve diğer alacaklıların müdahalesi. Alacaklının iflas takibi kesinleştiğinde iflas talebi ilan edilir. Diğer alacaklılar ilandan itibaren on beş gün içinde davaya müdahale ederek iflası gerektiren bir durum bulunmadığını ileri sürebilir (İİK m. 158/1).

Masraf avansı. İflas isteyen alacaklı, ilk alacaklılar toplantısına kadar olan masraflardan sorumludur. Mahkeme bu masraflar ile kanun yolları için gerekli tebligat masraflarının peşin yatırılmasını ister (İİK m. 160).

Muhafaza tedbirleri. Mahkeme, alacaklıların menfaatini korumak için gerekli gördüğü muhafaza tedbirlerine karar verebilir. Borçlu ödeme emrine itiraz etmemişse ve alacaklı isterse mahkeme bu tedbirlere karar vermek zorundadır (İİK m. 159). Alacaklı ayrıca borçlunun mallarının defterinin tutulmasını isteyebilir (İİK m. 161).

Depo kararı. İflas davasının en kritik aşaması depo kararıdır. Borçlu takibe usulüne uygun itiraz etmemişse veya itirazları yerinde görülmemişse mahkeme, borcun faiz ve icra masraflarıyla birlikte yedi gün içinde ödenmesini veya mahkeme veznesine depo edilmesini borçluya veya vekiline emreder. Borçlu bu emri yerine getirmezse ilk oturumda iflasına karar verilir (İİK m. 158/2). Depo kararı, borçluya iflastan kurtulmak için tanınan son fırsattır.

Yargıtay, depo kararının içeriği konusunda titiz bir denetim yapar. Borç kalemleri açıkça gösterilmeden ve iflas uyarısı içermeden verilen depo emrine dayanılarak iflasa karar verilemez:

Kanun yolu. İflas davasında verilen nihai kararlara karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna, bölge adliye mahkemesi kararına karşı da iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabilir. İflas kararına karşı kanun yoluna başvurulması, iflasın ilanına ve iflas masasının oluşturulmasına engel değildir (İİK m. 164).

Takipsiz (doğrudan) iflas

Bazı durumlarda alacaklı, önce takip yapmaya gerek kalmadan iflasa tabi borçlunun iflasını doğrudan mahkemeden isteyebilir (İİK m. 177). Bu hâller şunlardır:

• Borçlunun bilinen bir yerleşim yerinin olmaması, borçlarından kurtulmak için kaçması, alacaklıların haklarını ihlal eden hileli işlemler yapması veya haciz yoluyla takip sırasında mallarını saklaması.
• Borçlunun ödemelerini tatil etmesi.
• Konkordato talebinin reddi veya konkordatonun tasdik edilmemesi gibi İİK m. 308’deki hâller.
• İlama dayanan alacağın icra emriyle istenmesine rağmen ödenmemesi.

Borçlu da aciz hâlinde olduğunu bildirerek kendi iflasını isteyebilir (İİK m. 178). Sermaye şirketleri ve kooperatifler, aktiflerin muhtemel satış fiyatları üzerinden düzenlenen ara bilançoya göre borca batık olduğu yönetim organı, tasfiye memurları veya bir alacaklı tarafından bildirilip mahkemece tespit edilirse takipsiz iflasa tabidir (İİK m. 179). Borca batık şirket, iflastan önce konkordato yoluna da başvurabilir. Bu konu sitemizdeki Konkordato Nedir? Şartları, Süreleri ve Alacaklıya Etkisi yazısında ele alınmıştır.

İflasın sonuçları

İflas, hükümle açılır ve iflas kararında iflasın açıldığı an gösterilir. İflasa karar verildikten sonra iflas davasından feragat geçersizdir (İİK m. 165). İflas kararı tapuya, ticaret siciline, bankalara ve ilgili kurumlara bildirilir ve ilan edilir (İİK m. 166).

Borçlu bakımından. İflas açıldığı anda borçlunun haczedilebilen bütün malları, nerede bulunursa bulunsun iflas masasını oluşturur. İflasın kapanmasına kadar borçlunun eline geçen mallar da masaya girer (İİK m. 184). Borçlunun iflas açıldıktan sonra masaya ait mallar üzerindeki tasarrufları alacaklılara karşı hükümsüzdür (İİK m. 191). Borçlu artık ödeme de kabul edemez (İİK m. 192).

Takipler ve davalar bakımından. İflasın açılması, borçlu aleyhine haciz yoluyla yapılan takipleri durdurur; iflas kararının kesinleşmesiyle bu takipler düşer (İİK m. 193). Borçlunun davacı veya davalı olduğu hukuk davaları, acele hâller dışında durur ve ikinci alacaklılar toplantısından on gün sonra devam eder (İİK m. 194).

Alacaklılar bakımından. Taşınmaz rehniyle güvence altına alınmış alacaklar dışında, iflasın açılması borçlunun bütün borçlarını muaccel kılar (İİK m. 195). İflas masasına giren alacaklarda faiz işlemeye devam eder; rehinle güvence altına alınmamış alacaklarda ticari olmayan işlerdeki faiz oranı uygulanır ve faiz ödemeleri ana paralar ödendikten sonra kalan tutar üzerinden yapılır (İİK m. 196).

İflas masası iflas idaresi tarafından yönetilir. Alacaklılar alacaklarını iflas masasına bildirir, kabul edilen alacaklar sıra cetveline yazılır ve masadaki mallar satılarak elde edilen para sıraya göre dağıtılır. Rehinli alacaklılar rehnin bedelinden öncelikle yararlanır; adi alacaklılar çoğu zaman alacaklarının ancak bir bölümünü alabilir.

Yöneticiler bakımından. Şirketin iflası, yöneticilerin sorumluluğunu gündeme getirir. İflastan sonra şirket alacaklıları da yöneticilere karşı sorumluluk davası açabilir. Bu konu sitemizdeki “Limited Şirket Müdürünün Sorumluluğu” ve Yönetim Kurulu Üyelerinin Sorumluluğu (TTK 553) yazılarında açıklanmıştır. Hileli veya taksirli iflasın ceza sorumluluğu için Hileli İflas ve Taksirli İflas Suçu (TCK 161-162): Şartları ve Cezası yazısına bakılabilir.

Uygulamadan örnek olaylar

Örnek 1: Bir tedarikçi, limited şirket müşterisinin ödemediği 400.000 TL fatura alacağı için iflas yoluyla takip başlatır. Borçlu yedi gün içinde itiraz etmez. Tedarikçi asliye ticaret mahkemesinde iflas davası açar. Mahkeme borçluya yedi günlük depo emri verir; borçlu şirket iflastan kaçınmak için borcu mahkeme veznesine yatırır ve dava konusuz kalır.

Örnek 2: Bir alacaklı, karşılıksız çıkan 2.000.000 TL bedelli çek için kambiyo senetlerine özgü iflas yoluyla takip başlatır. Borçlu beş gün içinde itiraz etmez. Mahkeme, borç ve fer’ilerini açıkça gösteren ve depo edilmezse iflasa karar verileceği uyarısını içeren depo emrini borçlu vekiline duruşmada tebliğ eder. Borçlu ödeme yapmayınca iflasına karar verilir.

Örnek 3: Bir alacaklı, borçlu şirkete iflas ödeme emrini Mart 2025’te tebliğ ettirir; ancak iflas davasını Nisan 2026’da açar. Ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl geçtiğinden iflas isteme hakkı düşmüştür.

Süreç

1. Borçlunun iflasa tabi olup olmadığı belirlenir ve muamele merkezindeki icra dairesinde iflas takibi başlatılır.
2. Borçluya yedi günlük, kambiyo senedinde beş günlük ödeme emri tebliğ edilir.
3. Bir yıl içinde asliye ticaret mahkemesinde iflas davası açılır ve masraf avansı yatırılır.
4. Mahkeme borcun yedi gün içinde ödenmesi veya depo edilmesi için depo kararı verir.
5. Borç ödenmez veya depo edilmezse iflasa karar verilir, karar ilan edilir ve iflas masası oluşturulur.

Güncel Yargıtay kararları

Depo kararı hangi tarihe göre hesaplanır?

Yargıtay, depo kararının içeriğine ilişkin ilkesini son kararlarında da sürdürmektedir. Borç kalemleri depo kararının verildiği gün esas alınarak hesaplanmalı ve iflas uyarısı açıkça yazılmalıdır.

Aynı ilke Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2021/4147, K. 2021/967, T. 19.10.2021 sayılı kararda da tekrarlanmıştır. Bu nedenle depo kararından önce dosyaya güncel bir hesap (kapak hesabı) alınması, borçlunun hangi tutarı yatırması gerektiğini tartışmasız hâle getirir.

İtirazın kaldırılması ile depo kararı birlikte

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2024/574, K. 2025/834, T. 17.12.2025 sayılı kararında, alacağın varlığı kabul edildiğinde borçlunun itirazının kesin olarak kaldırılmasına karar verileceğini ve mahkemenin aynı zamanda depo kararı vereceğini açıklamıştır. Borçlu yedi günlük süre içinde borcu ödemez veya depo etmezse, depo kararından sonraki ilk oturumda iflasına karar verilir.

İflasa tabi olmayan kişiye karşı iflas takibi

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2022/751, K. 2023/513, T. 09.02.2023 sayılı kararda aktarılan bozma kararında, dosyada tacir olduğuna ya da tacir sayıldığına dair delil bulunmayan davalı hakkında iflas davasının reddi gerektiği belirtilmiştir. Uygulamada şirket borcuna kefil olan ortak veya yöneticiye karşı takip iflas yoluna çevrildiğinde bu sorun sık yaşanır. Şirketin tacir olması, ortağını ya da kefilini kendiliğinden tacir yapmaz.

Uygulamada sık yapılan hatalar

• Borçlunun tacir olduğunu belgelemeden iflas takibi başlatmak. Ticaret sicili kaydı, vergi kaydı ve işletmenin esnaf sınırını aştığını gösteren deliller takipten önce toplanmalıdır.
• Bir yıllık süreyi kaçırmak. Süre ödeme emrinin tebliğinden işler; borçluyla ödeme görüşmeleri sürdüğü için dava ertelenirse iflas isteme hakkı düşebilir.
• Masraf avansını eksik yatırmak. Mahkemenin istediği masraf yatırılmazsa dava ilerlemez.
• Depo kararındaki hesabı denetlememek. Asıl alacak, faiz ve masraflar ayrı ayrı gösterilmemişse iflas kararı kanun yolunda kaldırılabilir. Alacaklı vekili, depo kararının bu unsurları içerip içermediğini duruşmada kontrol etmelidir.

Sıkça sorulan sorular

Sonuç

İflas yoluyla takip, tacir borçluya karşı alacaklının elindeki en etkili baskı aracıdır. Borçlu depo kararına uymazsa iflasına karar verilir ve bütün malvarlığı alacaklılar arasında paylaştırılır. Ancak alacaklı masraf avansını karşılamak zorundadır ve iflas masasından alacağının tamamını alamayabilir. Bu nedenle iflas yolunun seçilmesinden önce borçlunun malvarlığı, rehinli alacaklıların durumu ve haciz yolunun sağlayacağı sonuç birlikte değerlendirilmelidir.

Mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu · 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu.

Bu yazı, 12 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.