Müdahalenin men’i davası, taşınmazına haksız olarak el atılan malikin, bu müdahaleye son verilmesi için açtığı davadır. Komşunun duvarı arsanıza taşmışsa, biri tarlanızı izinsiz ekiyorsa ya da bahçenize kulübe kurmuşsa bu dava açılır (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, TMK m. 683/2). Müdahale bir yapıyla yapılmışsa yapının yıkılması (kal) da istenir. Haksız kullanım süresi için ayrıca ecrimisil, yani kullanım tazminatı talep edilebilir. Tapulu taşınmazlarda bu dava için zamanaşımı işlemez.
KISA CEVAP
- Malik, her türlü haksız elatmanın önlenmesini dava edebilir (TMK m. 683/2).
- Dava, elatmayı yapan kişiye karşı açılır; davalının komşu parselin maliki olması gerekmez.
- Elatma bir yapıyla yapılmışsa yapının kal’i (yıkımı) da istenir.
- Geçmiş kullanım için ecrimisil aynı davada istenebilir; ecrimisilde geriye dönük beş yıl istenebilir.
- Tapulu taşınmaza elatmanın önlenmesi davası zamanaşımına uğramaz.
- Görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesi, yetkili mahkeme taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir.
Davanın dayanağı
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 683
Bir şeye malik olan kimse, hukuk düzeninin sınırları içinde, o şey üzerinde dilediği gibi kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkisine sahiptir. Malik, malını haksız olarak elinde bulunduran kimseye karşı istihkak davası açabileceği gibi, her türlü haksız elatmanın önlenmesini de dava edebilir.
“Elatma” geniş anlaşılır. Taşınmazı fiilen kullanmak, üzerine yapı yapmak, yol açmak, sınır taşlarını kaldırmak, malikin girişini engellemek ya da sürekli olarak çöp ve malzeme bırakmak bu kapsama girer. Elatmanın haksız olması gerekir: Kira sözleşmesi, irtifak hakkı ya da malikin izni gibi hukuki bir dayanağı olan kullanım elatma sayılmaz.
Dava kime açılır?
Uygulamada en sık yapılan hata, davayı komşu parselin tapu malikine açmaktır. Yargıtay, davanın elatmayı fiilen yapan kişiye açılması gerektiğini vurgular:
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 07.12.2020 tarihli, E. 2018/7555, K. 2020/7944 sayılı kararı
Men’i müdahale ve kal davaları, hak sahibinin, hak sahibi olmayan ve haksız müdahalede bulunan kişilere karşı açtığı davalardır. Müdahalede bulunan komşu parsel maliki olabileceği gibi komşu parselin zilyedi veya üçüncü bir kişi olabilir. Somut olayda; mahkemece dava konusu taşınmazın davalı adına kayıtlı olmadığı gerekçesi ile davanın husumetten reddine karar verilmiş ise de, müdahalenin meni davasında davalının kayıt maliki olması gerekmez. Müdahalenin meni davası müdahaleyi gerçekleştiren kişiye karşı açılacağından öncelikle müdahaleyi kimin gerçekleştirdiği, binanın kim tarafından yapıldığı tespit edilip sonuca göre husumetin değerlendirilmesi gerekir.
Aynı kararda Yargıtay, kal istendiğinde taşkın binanın bulunduğu komşu parselin malikinin de davaya katılması gerektiğini belirtmiştir. Bu nedenle bina yıkımı isteniyorsa hem binayı yapan kişi hem de komşu parselin maliki davalı gösterilmelidir.
Kal (yıkım) talebi
Haksız elatma bir yapı, duvar, çit ya da ağaçla yapılmışsa mahkeme müdahalenin men’iyle birlikte bunların kaldırılmasına karar verir. Ancak komşunun binası sınırı iyiniyetle ve az miktarda aşmışsa hâkim, yıkım yerine taşan kısım için uygun bir bedel karşılığında mülkiyetin ya da irtifak hakkının bina sahibine verilmesine karar verebilir (TMK m. 725). Bu nedenle davalı, taşkın yapının iyiniyetle yapıldığını savunabilir. Bu savunma ileri sürüldüğünde mahkeme keşif yapar ve bilirkişiden taşan alanın büyüklüğünü ve değerini belirlemesini ister.
Ecrimisil ile birlikte açılması
Elatma süresince taşınmazı kullanamayan malik, bu süre için ecrimisil isteyebilir. Ecrimisil talebi müdahalenin men’i davasıyla birlikte açılabilir. Ecrimisil için geriye dönük beş yıllık süre uygulanır. Ecrimisil hesabını ve şartlarını sitemizdeki “Ecrimisil Davası” yazısında ayrıntılı olarak anlattık.
Paydaşlar ve mirasçılar arasında
Taşınmaz paylı ya da elbirliği mülkiyetindeyse, bir paydaşın taşınmazın tamamını kullanması diğer paydaşlar için elatma oluşturabilir. Ancak paydaşlar arasındaki uyuşmazlıklarda öncelikle ortaklığın nasıl yönetileceği ve paylaşılacağı sorusu gündeme gelir. Bu durumlarda ortaklığın giderilmesi davası çoğu zaman daha kalıcı bir çözümdür. Bu davayı sitemizdeki “Ortaklığın Giderilmesi Davası” yazısında anlattık.
Dava süreci
- Belgelerin toplanması: Güncel tapu kaydı, kadastro paftası, imar durumu, elatmayı gösteren fotoğraflar.
- Dava açın: Taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde. Bu yetki kesindir; başka yerde dava açılamaz.
- Keşif ve bilirkişi: Mahkeme taşınmaz başında keşif yapar. Harita mühendisi bilirkişi elatılan alanı krokiyle gösterir; inşaat bilirkişisi yapının değerini belirler.
- Karar: Mahkeme müdahalenin men’ine, gerekiyorsa kal’e ve ecrimisile karar verir. Karar kesinleşince icra dairesi aracılığıyla infaz edilir.
Zamanaşımı
Tapuya kayıtlı taşınmazlarda müdahalenin men’i ve kal talebi zamanaşımına uğramaz. Elatma yirmi yıldır sürse bile malik dava açabilir. Ancak tapusuz taşınmazlarda karşı tarafın olağanüstü zamanaşımıyla mülkiyeti kazanma ihtimali vardır. Bunu sitemizdeki “Olağanüstü Zamanaşımıyla Tescil” yazısında anlattık. Ecrimisil talebi ise geçmiş beş yılla sınırlıdır.
Sıkça sorulan sorular
Komşum duvarını benim arsamın içine 40 santim kaydırarak yaptı. Duvarı yıktırabilir miyim?
Evet, müdahalenin men’i ve kal davası açılabilir. Komşu duvarı iyiniyetle yaptığını ileri sürerse mahkeme TMK m. 725 kapsamında bedel karşılığı çözüm üzerinde de durabilir. Keşifte taşan alan kesin olarak ölçülür.
Tarlamı izinsiz eken kişiye ne yapabilirim?
Müdahalenin men’i davası açılarak kullanıma son verilmesi ve ecrimisil istenebilir. Acil durumlarda, zilyetliğe yapılan saldırı için ayrıca kaymakamlığa ya da valiliğe 3091 sayılı Kanun uyarınca başvurmak da mümkündür.
Davayı açmak için önce ihtar çekmem gerekir mi?
Müdahalenin men’i davası için ihtar şart değildir. Ancak ihtarname, karşı tarafın elatmayı bildiğini ve kötüniyetli olduğunu ispat etmeye yardımcı olur.
Dava ne kadar sürer?
Keşif ve bilirkişi incelemesi gerektiğinden ilk derece yargılaması genellikle bir ile iki yıl sürer. Ortalama süreleri sitemizdeki “Ortalama Karar Süresi” yazısında anlattık.
Sonuç
Taşınmaza el atıldıysa güncel tapu kaydı ve pafta alınmalı, elatma fotoğraflanmalı ve elatmayı fiilen yapan kişi belirlenmelidir. Taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde müdahalenin men’i, gerekiyorsa kal ve ecrimisil talepleriyle dava açılmalı; yıkım isteniyorsa komşu parselin maliki de davalı gösterilmelidir.
Mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu.
Bu yazı, 22 Ekim 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.