Nişanlılık (TMK 118): Nişanlanmanın Kurulması ve Hukuki Sonuçları

Nişanlılık, Türk Medeni Kanununun aile hukuku kitabında evlenmeden önce düzenlenen ilk kurumdur. TMK m. 118’e göre “Nişanlanma, evlenme vaadiyle olur.” Bu kısa hüküm, nişanlanmanın bir tören, yüzük veya resmi bir işlem değil, iki kişinin birbirine evlenme sözü vermesiyle kurulan bir sözleşme olduğunu ortaya koyar. Gündelik hayatta nişan genellikle ailelerin katıldığı bir törenle kutlanır; ancak hukuk açısından tören, nişanın varlığını gösteren bir delilden ibarettir.

Nişanlılığın sona ermesinin sonuçları, yani maddi ve manevi tazminat ile hediyelerin geri verilmesi, Nişanın Bozulması yazımızda ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Bu yazı ise nişanlılığın nasıl kurulduğuna, kimlerin nişanlanabileceğine, nişanın geçerlilik şartlarına ve nişanlılık süresince doğan hukuki sonuçlara odaklanmaktadır.

Kanun metni

Nişanlanma nasıl kurulur?

Nişanlanma, bir kadın ile bir erkeğin karşılıklı olarak birbirlerine evlenme vaadinde bulunmalarıyla kurulur. Vaadin açık olması gerekmez; davranışlardan anlaşılan örtülü bir irade de yeterlidir. Örneğin birlikte evlilik hazırlığı yapılması, ailelerin tanıştırılması ve düğün tarihinin belirlenmesi, evlenme vaadinin varlığını gösteren olgulardır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 17.09.2025 tarihli, 2025/6945 E., 2025/7429 K. sayılı kararında bu husus açıkça ifade edilmiştir: “Yasa koyucu, nişanlanma için herhangi bir biçimsel (şeklî) koşul aramamıştır. Bu nedenle nişanlanmanın geçerli olması için; gelenekler uyarınca tören yapılması, nişan yüzüğü takılması, nişanın çevreye duyurulması vs. gerekmez.” Daireye göre bu olgular nişanlanma sözleşmesinin kurucu veya geçerlik unsuru değildir; yalnızca nişanın varlığını kanıtlamayı kolaylaştıran delillerdir.

Bu yaklaşımın pratik sonucu önemlidir. Tören yapılmadan, yalnızca aileler arasında “söz kesilerek” veya iki kişinin kendi aralarında evlenme kararı almasıyla da nişanlılık kurulabilir. Buna karşılık, gösterişli bir nişan töreni yapılmış olsa bile taraflardan birinin gerçekte evlenme iradesi yoksa veya evlenmesi hukuken mümkün değilse geçerli bir nişandan söz edilemez.

İspat

Nişanın varlığını ileri süren taraf bunu ispat etmekle yükümlüdür (TMK m. 6). Nişanlanma şekle bağlı olmadığından her türlü delille ispat edilebilir. Tören fotoğrafları ve videoları, davetiyeler, tanık beyanları, nişan yüzüğü, evlilik hazırlığına ilişkin faturalar ve taraflar arasındaki yazışmalar uygulamada en sık başvurulan delillerdir.

Kimler nişanlanabilir?

Ayırt etme gücü

Nişanlanma bir hukuki işlem olduğundan, tarafların ayırt etme gücüne sahip olması gerekir. Ayırt etme gücü bulunmayan kişinin evlenme vaadi hüküm doğurmaz.

Küçükler ve kısıtlılar

TMK m. 118/2 uyarınca nişanlanma, yasal temsilcilerinin rızası olmadıkça küçüğü veya kısıtlıyı bağlamaz. Ayırt etme gücüne sahip bir küçük kendi başına nişanlanabilir; ancak bu nişan yasal temsilcinin rızası olmadıkça küçük için bağlayıcı değildir. Rıza sonradan da verilebilir. Rıza verilmemişse, nişanın bozulması hâlinde küçük aleyhine nişanın bozulmasından doğan tazminat sorumluluğu doğmaz.

Bu kural, küçüklerin evlenmesine ilişkin kurallarla birlikte değerlendirilmelidir. TMK m. 124 uyarınca erkek veya kadın on yedi yaşını doldurmadıkça evlenemez; on yedi yaşını dolduran küçük yasal temsilcisinin izniyle, on altı yaşını dolduran küçük ise olağanüstü durumlarda ve pek önemli bir sebeple hâkim izniyle evlenebilir. Evlenme yaşına uzak bir çocuk adına aileler arasında yapılan “beşik kertmesi” veya benzeri anlaşmalar, çocuğun kendi evlenme vaadine dayanmadığından nişanlanma niteliği taşımaz.

Evli kişinin nişanlanması

Evli bir kişinin başka biriyle nişanlanması geçerli değildir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 11.06.2009 tarihli, 2009/8106 E., 2009/10088 K. sayılı kararına konu olayda davacı, yurt dışında başka bir kadınla evli olduğu dönemde davalıyla nişanlanmış, davalı da bu evliliği öğrenince ilişkiyi sonlandırmıştır. Daire, “Gerçekte evli olan birisi bir başkası ile yeniden nişanlanma akdi yapamaz. Şayet yapılmış ise, yapılan bu akit geçersiz olup, yasal anlamda nişan akdi olarak kabulü olanaksızdır” tespitini yapmıştır. Bu nedenle davanın aile hukukundan doğan bir dava olmadığını, genel hükümlere tabi alacak davası niteliğinde olduğunu ve asliye hukuk mahkemesinde görülmesi gerektiğini belirterek aile mahkemesinin kararını bozmuştur.

Kararın önemli sonucu şudur: Evli olduğunu gizleyerek nişanlanan kişiye karşı hediyelerin geri istenmesi veya zararın tazmini mümkündür; ancak bu talepler nişanın bozulmasına ilişkin TMK m. 120-122’ye değil, genel hükümlere, örneğin sebepsiz zenginleşme veya haksız fiil kurallarına dayanır. TMK m. 123’teki bir yıllık özel zamanaşımı da bu durumda uygulanmaz. Aynı mantık, kanuni evlenme engeli bulunan diğer kişiler arasındaki nişanlar için de geçerlidir. Evlenme engelleri hakkında Evlenme Engelleri yazımıza bakılabilir.

Şartlı nişanlanma

Nişanlanma, ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına ve hukuka aykırı olmadıkça bir koşula bağlanabilir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, yukarıda anılan 2025/6945 E. sayılı kararında nişanlanmanın geciktirici veya bozucu koşula bağlı olarak da yapılabileceğini belirtmiştir. Kararın konusu olan olayda kadın, erkeğin ilçede yaşamaları için bir ev tutması ve kayıtlı bir iş bulması ya da iş yeri açması koşuluyla nişanlanmıştır. Ancak nişandan yaklaşık dört ay sonra, erkeğe bu koşulları yerine getirmesi için makul bir süre tanımadan nişanı bozmuştur. Daire, bu durumda nişanın haklı bir sebep olmaksızın bozulduğunu, mahkemenin tarafları eşit kusurlu sayan gerekçesinin yerinde olmadığını kabul etmiştir. Erkek zararını ispat edemediği için tazminat talebinin reddi sonuç olarak doğru bulunmuş, ancak gerekçe düzeltilmiştir.

Bu karar, koşullu nişanda koşulun gerçekleşmesi için karşı tarafa makul bir süre tanınması gerektiğini göstermektedir. Koşulun gerçekleşmediği gerekçesiyle hemen nişanı bozan taraf, kusurlu sayılabilir.

Nişanlılığın hükümleri

Evlenmeye zorlanamama

TMK m. 119/1 uyarınca nişanlılık evlenmeye zorlamak için dava hakkı vermez. Evlenme, ancak tarafların evlendirme memuru önünde serbest iradeleriyle verdikleri beyanla gerçekleşebilir. Nişanlı taraflardan biri, ne kadar kusurlu olursa olsun, evlenmeye mahkûm edilemez.

Cayma tazminatı ve ceza koşulu

Uygulamada bazı aileler, nişan sırasında “nişanı bozan taraf şu kadar altın öder” şeklinde anlaşmalar yapmaktadır. TMK m. 119/2 uyarınca evlenmeden kaçınma hâli için öngörülen cayma tazminatı veya ceza koşulu dava edilemez. Bu tür bir anlaşma, kişinin evlenme özgürlüğünü dolaylı yoldan kısıtlayacağı için kanun tarafından korunmamıştır. Bununla birlikte, kanun aynı hükümde yapılan ödemelerin de geri istenemeyeceğini belirtmiştir. Başka bir deyişle, cayma tazminatını kendi isteğiyle ödemiş olan taraf bu ödemeyi geri isteyemez.

Cayma tazminatının dava edilememesi, nişanın bozulmasından doğan kanuni tazminat haklarını ortadan kaldırmaz. Haklı bir sebep olmaksızın nişanı bozan taraf, TMK m. 120 ve 121 uyarınca maddi ve manevi tazminatla sorumlu olabilir. Fark, bu tazminatın önceden belirlenmiş bir tutar olarak değil, gerçek zarar ve kusur durumuna göre belirlenmesidir.

Usul hukukundaki sonuçlar

Nişanlılık, usul hukukunda bazı koruyucu sonuçlar doğurur:

Bu düzenlemeler, nişanlılığın hukuk düzeninde bir aile yakınlığı olarak tanındığını göstermektedir. Buna karşılık nişanlılar arasında mal rejimi, nafaka yükümlülüğü veya yasal mirasçılık ilişkisi doğmaz. Nişanlılardan biri ölürse diğeri yasal mirasçı olamaz; ancak vasiyetname ile mirasçı atanabilir.

Nişanlılık ve birlikte yaşama

Nişanlılık süresince taraflar arasında evlilikteki gibi sadakat veya birlikte yaşama yükümlülüğü doğmaz. Ancak nişanlıların birbirine karşı dürüstlük kuralına uygun davranması gerekir. Nişan döneminde başka biriyle ilişki kurulması, nişanın bozulmasında haklı sebep ve kusur değerlendirmesi bakımından önem taşır.

Nişanlılık nasıl sona erer?

Nişanlılık şu hâllerde sona erer:

• Tarafların evlenmesi,
• Tarafların anlaşarak nişanı bozması,
• Taraflardan birinin tek taraflı olarak nişanı bozması,
• Taraflardan birinin ölümü,
• Evlenmenin imkânsız hâle gelmesi, örneğin taraflardan birinin başkasıyla evlenmesi.

Nişanı bozmak için herhangi bir şekil şartı yoktur. Sözlü bildirim, mesaj veya nişan yüzüğünün geri gönderilmesi gibi davranışlar yeterlidir. Nişanlılık evlenme dışında bir sebeple sona erdiğinde, alışılmışın dışındaki hediyelerin geri istenmesi, kusurlu tarafın tazminat sorumluluğu ve bir yıllık zamanaşımı gibi sonuçlar doğar.

Güncel Yargıtay kararlarında nişanlılık

Nişanlılığa ilişkin davaların büyük kısmı nişanın bozulmasından sonra açılır. Ancak bu davalarda mahkemenin ilk incelediği konu, ortada geçerli bir nişanlanma sözleşmesinin bulunup bulunmadığıdır.

Şekil şartı ve tören

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2021/671, K. 2021/3465, T. 22.06.2021 sayılı kararda TMK’nın nişan için herhangi bir şekil şartı öngörmediği, tarafların kendi aralarında da sözlenebileceği belirtilmiştir. Daire, belli yaşa gelmiş ve çocukları olan tarafların nişanlarını bir törenle ilan etmesinin beklenmemesi gerektiğini, ailelerin birbiriyle tanışmış olmasının ve evlilik hazırlığına yönelik harcamaların nişanın varlığını gösterebileceğini kabul etmiştir. Bu karar, özellikle daha önce evlenip boşanmış kişiler arasındaki nişanlarda törenin bulunmamasının nişanın yokluğu anlamına gelmediğini ortaya koymaktadır.

Maddi ve manevi tazminatın şartları

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2025/6945, K. 2025/7429, T. 17.09.2025 sayılı kararda, nişanın bozulması nedeniyle manevi tazminata hükmedilebilmesi için en önemli koşulun tazminat isteyenin kişilik haklarının saldırıya uğramış olması olduğu vurgulanmıştır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2023/5280, K. 2023/5054, T. 01.11.2023 sayılı kararda yer verilen bozma gerekçesinde de, sırf nişanın bozulmasından doğan üzüntü ve hayal kırıklığının manevi tazminat için yeterli olmadığı, kişilik haklarının ağır biçimde zarar gördüğünün ispat edilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Hediyelerin iadesinde kusur aranmaz

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2023/1550, K. 2024/7572, T. 21.10.2024 sayılı karara konu dosyada bölge adliye mahkemesi, TMK m. 122 uyarınca nişanlılık evlenme dışında bir sebeple sona ererse alışılmışın dışındaki hediyelerin geri istenebileceğini, bu davalarda kusur aranmadığını, giymekle ve kullanmakla tüketilen eşyaların ise kural olarak iade edilmeyeceğini açıklamıştır. Aynı kararda TMK m. 120’ye göre istenebilecek maddi tazminatın menfi zarar niteliğinde olduğu, yani nişanlanma olmasaydı uğranılmayacak parasal zararla sınırlı bulunduğu belirtilmiştir.

Uygulamada sık yapılan hatalar

• Nişanın varlığını yalnızca tören fotoğraflarıyla ispat etmeye çalışmak: Mesajlaşmalar, aile görüşmeleri, düğün hazırlığı harcamaları ve tanık beyanları da nişanın delilidir.
• Hediyelerin iadesi davasında karşı tarafın kusurunu ispatlamaya uğraşmak: TMK m. 122’ye dayanan iade isteminde kusur aranmaz; ispat edilmesi gereken, hediyenin alışılmışın dışında olduğu ve iade edilmediğidir.
• Nişan bozulduktan sonra bir yılı geçirmek: Nişanın bozulmasından doğan davalar nişanın sona ermesinden başlayarak bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m. 123).
• Manevi tazminatı yalnızca üzüntüye dayandırmak: Kişilik haklarına yönelik somut saldırı (aşağılayıcı sözler, çevreye karşı küçük düşürme gibi) gösterilmelidir.

Örnek olay

C ile L, ailelerinin katılmadığı bir akşam yemeğinde evlenmeye karar vermiş ve bunu yakın arkadaşlarına duyurmuştur. Tören yapılmamış, yüzük takılmamıştır. Altı ay boyunca birlikte ev aramış, L bir düğün salonuna kapora ödemiştir. C, başka bir şehre taşınacağını belirterek ilişkiyi tek taraflı olarak bitirir.

L, nişanın bozulması nedeniyle tazminat davası açar. C ise tören yapılmadığı için nişan olmadığını savunur. Mahkeme, arkadaşların tanıklığı, ev arama yazışmaları ve düğün salonu sözleşmesiyle tarafların karşılıklı evlenme vaadinde bulunduğunu kabul eder. Tören yapılmamasının sonucu değiştirmediğini, C’nin haklı bir sebep olmaksızın nişanı bozduğunu belirterek L’nin ödediği kaporayı da dikkate alarak uygun bir maddi tazminata hükmeder.

Sıkça sorulan sorular

Sonraki adım

Nişanlılığın varlığına dayanarak hak talep edecek kişinin öncelikle evlenme vaadini gösteren delilleri, örneğin tören kayıtlarını, yazışmaları, tanıkları ve evlilik hazırlığına ilişkin belgeleri bir araya getirmesi gerekir. Karşı tarafın evli olması veya başka bir evlenme engelinin bulunması hâlinde davanın hangi mahkemede ve hangi hukuki sebebe dayanılarak açılacağı ayrıca değerlendirilmelidir. Nişanın bozulmasından doğan dava hakları, sona ermenin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğradığından sürenin takibi önemlidir.

İlgili yazılar: Fiil Ehliyeti: Tam Ehliyetliler, Sınırlı Ehliyetsizler ve Hukuki İşlemlerin Geçerliliği (TMK 9-16), Ziynet Eşyası Alacağı Davası: Düğün Takıları Kimin, Nasıl Geri Alınır?

Mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 6, 118, 119, 120, 121, 122, 123, 124; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 34, 248; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 45; Yargıtay 2. HD, 17.09.2025, 2025/6945 E., 2025/7429 K.; Yargıtay 3. HD, 11.06.2009, 2009/8106 E., 2009/10088 K..

Bu yazı, 12 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.