Takipsizlik Kararına İtiraz Dilekçesi Örneği (KYOK, CMK 173)

Savcılığa şikâyette bulunan kişi, soruşturma sonunda bazen “kovuşturmaya yer olmadığına dair karar” ile karşılaşır. Uygulamada takipsizlik veya kısaca KYOK olarak bilinen bu karar, Cumhuriyet savcısının kamu davası açmak için yeterli şüphe oluşturacak delil bulunmadığı ya da kovuşturma olanağının olmadığı sonucuna vardığını gösterir. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m. 173, suçtan zarar görene bu karara karşı itiraz hakkı tanır. İtiraz kabul edilirse savcılık iddianame düzenlemek zorunda kalır.

Bu yazıda takipsizlik kararına itiraz dilekçesinin nasıl yazılacağı, süresi, mercii ve itirazda öne çıkarılması gereken eksiklikler anlatılmakta, kullanılabilecek bir dilekçe örneği verilmektedir. Kararın niteliği ve yeni delil üzerine yeniden soruşturma ihtimali “Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar (KYOK) ve Yeni Delil” yazımızda ayrıca açıklanmıştır.

Kanun metni

Takipsizlik kararı ne zaman verilir?

CMK m. 172/1’e göre Cumhuriyet savcısı soruşturma sonunda iki durumda kovuşturmaya yer olmadığına karar verir:

• Kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememişse,
• Kovuşturma olanağı yoksa; örneğin dava zamanaşımı dolmuş, şikâyet süresi geçmiş, şikâyetten vazgeçilmiş, fiil suç oluşturmuyor veya şüpheli ölmüşse.

Karar, suçtan zarar gören ile ifadesi alınmış şüpheliye bildirilir ve kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir. Kararda bu bilgilerin eksik olması, itiraz süresinin işlemesini engelleyebilir; ancak güvenli yol, süreyi tebliğ tarihinden itibaren hesaplamaktır.

Takipsizlik kararının ayrıntılı gerekçesi itirazın dayanağıdır. Savcının hangi delile neden itibar etmediği, hangi tanığı dinlemediği ve hangi belgeyi istemediği gerekçeden okunabilir. İtiraz dilekçesi bu gerekçeyi madde madde karşılamalıdır.

Süre, merci ve kimin itiraz edebileceği

İki haftalık süre

Süre, kararın suçtan zarar görene tebliğinden itibaren işler. E-Devlet veya UYAP üzerinden yapılan elektronik tebligatlarda tebliğ, alıcının elektronik adresine ulaşmasını izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır. Sürenin son günü resmî tatile denk gelirse süre izleyen ilk iş günü mesai bitiminde sona erer.

Hangi sulh ceza hâkimliği?

İtiraz, kararı veren savcının bağlı olduğu ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğince incelenir. Örneğin ilçe Cumhuriyet başsavcılığının kararına itiraz, o ilçenin bağlı olduğu ağır ceza merkezindeki sulh ceza hâkimliğine yapılır. Dilekçe, kararı veren savcılık aracılığıyla veya doğrudan ilgili sulh ceza hâkimliğine hitaben herhangi bir adliyenin tevzi bürosuna verilebilir.

İtiraz hakkı kime aittir?

Kanun bu hakkı “suçtan zarar gören”e tanır. Suçtan doğrudan zarar gören mağdur dışında, suçtan dolaylı zarar gören kişi de itiraz edebilir; örneğin öldürülen kişinin mirasçıları. Şikâyette bulunmamış olsa bile suçtan zarar gören kişi itiraz hakkına sahiptir. Suçla ilgisi olmayan üçüncü kişilerin itirazı ise ehliyet yokluğundan reddedilir. Müşteki ve suçtan zarar gören kavramları “Müşteki ve Katılan Nedir?” yazımızda açıklanmıştır.

İtiraz dilekçesinde nelere dayanılmalı?

Sulh ceza hâkimliği itirazı dosya üzerinden inceler. Dilekçe, savcılık dosyasında neyin eksik kaldığını ve hangi delilin toplanması hâlinde sonucun değişeceğini açıkça göstermelidir.

Eksik soruşturma

En sık başvurulan itiraz sebebi, delillerin toplanmamış olmasıdır. Şikâyet dilekçesinde bildirilen tanıkların dinlenmemesi, kamera kayıtlarının istenmemesi, banka hesap hareketlerinin, HTS kayıtlarının veya yazışmaların incelenmemesi bu kapsamdadır. Kamera kayıtları belirli sürelerle saklandığından, bu delillerin zamanında istenmemesi telafisi güç sonuçlar doğurur ve itirazda özellikle vurgulanmalıdır.

Delillerin hatalı değerlendirilmesi

Savcının çelişkili tanık beyanlarından yalnızca şüpheli lehine olanı esas alması, bir doktor raporunu veya bilirkişi raporunu yanlış yorumlaması, belge arasındaki tarihleri gözden kaçırması itiraz sebebidir. Bu durumda dilekçede ilgili belgenin hangi sayfasında neyin yazdığı gösterilmelidir.

Hukuki nitelendirme hatası

Fiilin hukuk uyuşmazlığı sayılarak takipsizlik verilmesi, özellikle dolandırıcılık ve güveni kötüye kullanma şikâyetlerinde sık görülür. Hile unsurunun veya zilyetliğin devri ilişkisinin bulunduğu somut olgularla gösterilebiliyorsa nitelendirme hatası itiraz sebebi olur.

Kovuşturma olanağı yokluğunun hatalı tespiti

Şikâyet süresinin geçtiği veya zamanaşımının dolduğu gerekçesiyle verilen kararlarda, sürenin başlangıcının yanlış hesaplanıp hesaplanmadığı kontrol edilmelidir. Örneğin şikâyet süresi, fiilin ve failin öğrenildiği günden başlar (TCK m. 73/2). Hakaret suçunda ise 7531 sayılı Kanunla bu süreye fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yıllık üst sınır getirilmiştir.

Takipsizlik kararına itiraz dilekçesi örneği

⬇ Word olarak indir (.docx)

Bu örnek, dilekçenin yapısını göstermek amacıyla hazırlanmıştır. Her itiraz, soruşturma dosyasındaki deliller ve takipsizlik kararının gerekçesi incelenerek yeniden yazılmalıdır.

İtiraz üzerine verilebilecek kararlar

Sulh ceza hâkimliği itirazı üç şekilde sonuçlandırabilir:

• Soruşturmanın genişletilmesi: Hâkimlik, karar vermek için ek araştırma gerekli görürse bunu açıkça belirterek Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunur (m. 173/3).
• İtirazın reddi: Kamu davası açılması için yeterli neden yoksa istem gerekçeli olarak reddedilir, itiraz eden giderlere mahkûm edilir ve dosya savcılığa gönderilir.
• İtirazın kabulü: İstem yerinde bulunursa Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir (m. 173/4). Bu durumda savcı, iddianame düzenleyip düzenlememe konusunda takdir yetkisine sahip değildir.

Sulh ceza hâkimliğinin itiraz üzerine verdiği karar kesindir. Bununla birlikte etkili soruşturma yapılmadığı iddiasıyla, kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilir. Özellikle yaşam hakkı ve kötü muamele yasağına ilişkin şikâyetlerde etkili soruşturma yükümlülüğü sıkça incelenmektedir.

İtiraz reddedildikten sonra yeni delil çıkarsa

CMK m. 172/2’ye göre takipsizlik kararından sonra kamu davası açılabilmesi için yeterli şüphe oluşturacak yeni bir delil elde edilmesi ve bu hususta sulh ceza hâkimliğince karar verilmesi gerekir. İtirazın reddi hâlinde de aynı kural uygulanır (m. 173/6). Bu nedenle itiraz reddedilse bile, sonradan ortaya çıkan bir belge veya tanık, savcılığa yeni bir dilekçe ile sunulabilir.

Yeniden şikâyet niteliğindeki başvuruların nasıl yazılacağı “Savcılığa Şikâyet Dilekçesi Örneği” sayfamızda gösterilmiştir. Daha önce takipsizlik verilmiş bir dosyada aynı olaya ilişkin yeni şikâyet üzerine verilen ek karar ise “Ek Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar” yazımızda anlatılmıştır.

Sık yapılan hatalar

• Süreyi kararın UYAP’ta görüldüğü günden değil, tebliğden hesaplamak gerekirken tebliği beklemeden süreyi kaçırmak.
• Şikâyet dilekçesini aynen tekrar etmek; itiraz, takipsizlik gerekçesini karşılamalıdır.
• Toplanması istenen delilleri somut olarak (adres, tarih, saat, numara) göstermemek.
• Dilekçeyi yanlış yerdeki sulh ceza hâkimliğine hitaben yazmak.
• Kararın örneğini ve tebliğ belgesini eklememek.

Sıkça sorulan sorular

Sonraki adım

Takipsizlik kararının gerekçesi dikkatle okunmalı, savcılık dosyasının bir örneği alınmalı ve toplanmayan deliller adres, tarih ve saat bilgileriyle listelenmelidir. Dilekçe, tebliğden itibaren iki hafta dolmadan ve tercihen kamera kayıtları gibi silinme riski taşıyan deliller kaybolmadan verilmelidir.

Mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 160, 170-173; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 73.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.