Yurt Dışındaki Miras ve Yabancı Uyruklu Mirasçılar: Hangi Hukuk Uygulanır?

Mirasbırakan veya mirasçılardan biri yabancı uyruklu olduğunda ya da tereke farklı ülkelerde bulunduğunda miras “yabancılık unsurlu” hâle gelir. Bu durumda önce hangi ülkenin hukukunun uygulanacağı belirlenir. 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) m. 20’ye göre miras, ölenin millî hukukuna tabidir. Ancak Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında her durumda Türk hukuku uygulanır. Yabancılar Türkiye’de mirasçı olabilir ve mirasçılık belgesi isteyebilir. Taşınmazların yabancı mirasçıya geçişinde Tapu Kanunu m. 35’teki sınırlamalar dikkate alınır. Yabancılık unsuru bulunan mirasçılık belgesi noterden alınamaz; sulh hukuk mahkemesine başvurmak gerekir.

Kanun metni

Yabancılık unsuru ne zaman vardır?

Uygulamada en sık karşılaşılan durumlar şunlardır:

• Almanya, Hollanda veya Fransa gibi bir ülkede yaşayan Türk vatandaşının ölümü,
• Çifte vatandaş olan bir kişinin ölümü,
• Türk vatandaşlığından çıkmış ve başka bir ülke vatandaşlığını almış kişilerin Türkiye’deki taşınmazları,
• Türkiye’de ev veya arsa sahibi olan yabancı uyruklu kişinin ölümü,
• Türk vatandaşı mirasbırakanın mirasçıları arasında yabancı uyruklu çocuk veya torunun bulunması.

Bu durumların her birinde önce hangi ülke hukukunun uygulanacağı, sonra hangi mahkemenin yetkili olduğu ve son olarak verilen kararın diğer ülkede nasıl kullanılacağı belirlenir.

Hangi hukuk uygulanır?

MÖHUK m. 20 iki temel bağlama kuralı içerir.

Kural: ölenin millî hukuku. Mirasçıların kimler olduğu, miras payları, saklı pay oranları ve mirastan çıkarma gibi konular ölenin vatandaşı olduğu ülkenin hukukuna göre belirlenir. Almanya’da yaşayan bir Türk vatandaşının mirasçıları ve payları, Türk mahkemesi önünde Türk Medeni Kanunu’na (TMK) göre belirlenir.

İstisna: Türkiye’deki taşınmazlar. Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında her durumda Türk hukuku uygulanır. Türkiye’de dairesi olan bir Alman vatandaşının bu dairesi bakımından mirasçılar ve paylar TMK’ya göre belirlenir. Diğer malları bakımından ise Alman hukuku uygulanır.

Bu sistem, tek bir terekenin farklı ülke hukuklarına göre bölünmesine yol açabilir. Bir mirasbırakanın Türkiye’deki evi için bir mirasçı listesi, yurt dışındaki banka hesabı için başka bir mirasçı listesi ortaya çıkabilir.

Ayrıca Türk mahkemesinin MÖHUK’a göre vardığı sonuç ile yabancı ülke mahkemesinin kendi hukukuna göre vardığı sonuç farklı olabilir. Örneğin Avrupa Birliği ülkelerinin çoğu, mirası kural olarak ölenin son mutad meskeni hukukuna bağlar. Bu nedenle Almanya’da ölen bir Türk vatandaşının Almanya’daki banka hesabı için Alman makamları farklı bir hukuk uygulayabilir. Türkiye ile bazı ülkeler arasında miras konusunda ikili anlaşmalar da bulunmaktadır; somut olayda bu anlaşmaların ayrıca incelenmesi gerekir.

Ölüme bağlı tasarrufların şekli. Vasiyetname, yapıldığı ülkenin şekil kurallarına uygun yapılmışsa geçerlidir (MÖHUK m. 7). Ölenin millî hukukuna uygun şekilde yapılmış vasiyetname de geçerli kabul edilir (MÖHUK m. 20/4). Vasiyetname yapma ehliyeti ise tasarrufun yapıldığı andaki millî hukuka göre belirlenir.

Yetkili mahkeme

MÖHUK m. 43’e göre mirasa ilişkin davalar, ölenin Türkiye’deki son yerleşim yeri mahkemesinde görülür. Ölenin Türkiye’de son yerleşim yeri yoksa, terekeye dahil malların bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir.

Bu kural tenkis, iptal, miras sebebiyle istihkak, ortaklığın giderilmesi ve mirasçılık belgesinin iptali gibi davaların hepsine uygulanır. Yurt dışında yaşayan ve ölen bir Türk vatandaşının Türkiye’de taşınmazı varsa, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesine başvurulabilir.

Yabancıların mirasçılığı ve mirasçılık belgesi

Türk hukukunda mirasçı olmak için vatandaşlık şartı aranmaz. Yabancı uyruklu kişi, Türk vatandaşının yasal veya atanmış mirasçısı olabilir. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi’nin 02.07.2020 tarihli ve E. 2016/14561, K. 2020/4348 sayılı kararında bu ilke açıkça yer almıştır. Daireye göre yabancılar mirasçılık belgesi isteyebilir. Tapu Kanunu’ndaki sınırlama yalnızca taşınmaz mallar bakımından uygulanabileceğinden, yabancı uyruklu kişilerin taşınır mallar, para veya diğer haklar bakımından mirasçı olmalarında yasal bir engel bulunmamaktadır.

Aynı kararda, mahkemenin yabancı unsurlu veraset davalarında hak ehliyetini belirlerken kanuni sınırlamaları dikkate alması gerektiği belirtilmiştir. Somut olayda mirasbırakan 1959 yılında ölmüş ve davacılardan biri yabancı vatandaşıydı. Daire, ölüm tarihinde Türkiye ile o ülke arasında taşınmazların miras yoluyla intikali bakımından karşılıklılık bulunup bulunmadığının Dışişleri Bakanlığından sorulması gerektiğini belirterek mirasçılık belgesi veren kararı bozdu. Bu karar, eski tarihli ölümlerde intikalin ölüm tarihindeki mevzuata göre değerlendirileceğini gösterir.

Mirasçılık belgesinin nereden alınacağı da yabancılık unsuru nedeniyle değişir. 1512 sayılı Noterlik Kanunu’nun ilgili hükmüne göre mirasçılık belgesinin yabancılar tarafından talep edilmesi, nüfus kayıtlarının yeterli olmaması veya yargılama gerekmesi hâllerinde belge noterlerce verilemez. Bu durumda sulh hukuk mahkemesine başvurulur. Uygulamada Hazine çoğu zaman davaya dahil edilir; ancak Hazine ile somut bir uyuşmazlık yoksa hasımlı dava açmakta hukuki yarar bulunmayabilir (aşağıdaki güncel kararlar bölümüne bakılabilir). Mirasçılık belgesinin genel usulü için Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) Nasıl Alınır? yazımıza bakılabilir.

Tapu Kanunu m. 35 ve taşınmazların intikali

Yabancıların Türkiye’de taşınmaz edinmesi 2644 sayılı Tapu Kanunu m. 35’te düzenlenmiştir. Yargıtay’ın aynı kararında belirtildiği gibi, 18.05.2012’de yürürlüğe giren 6302 sayılı Kanun’la karşılıklılık şartı kaldırılmış ve yalnızca belirlenen ülkelerin vatandaşlarının Türkiye’de taşınmaz ve sınırlı aynî hak edinebileceği düzenlenmiştir. 698 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile bu ülkeleri belirleme yetkisi Cumhurbaşkanına verilmiştir.

Yabancı mirasçıya taşınmaz intikalinde tapu müdürlüğü şu hususları inceler:

• Mirasçının vatandaşı olduğu ülkenin taşınmaz edinebilecek ülkeler arasında bulunup bulunmadığı,
• Taşınmazın askerî yasak bölge veya güvenlik bölgesi gibi kanuni sınırlamaların bulunduğu bir alanda olup olmadığı,
• Kanunda yabancı gerçek kişiler için öngörülen yüzölçümü sınırlarının aşılıp aşılmadığı.

Bu sınırlamalar mirasçılık sıfatını ortadan kaldırmaz. Yabancı mirasçı, kısıtlamaya takılan bir taşınmazı tapuda kendi adına tescil ettiremese bile miras payının değeri üzerindeki hakkını korur. Uygulamada bu durumdaki taşınmazlar için tasfiye veya satış yoluyla bedelin mirasçıya verilmesi gündeme gelir. Ayrıntılar, taşınmazın bulunduğu yerin tapu müdürlüğünden yazılı olarak öğrenilmelidir.

Yurt dışında alınan mirasçılık belgesi Türkiye’de kullanılabilir mi?

Yurt dışında ölen bir Türk vatandaşının mirasçıları, ölümün gerçekleştiği ülkede bir mirasçılık belgesi (örneğin Almanya’da “Erbschein”) almış olabilir. Ancak Türkiye’deki taşınmazlar bakımından Türk hukuku uygulandığından, yabancı belge Türkiye’deki tapu işlemleri için genellikle yeterli görülmez. Uygulamada tapu müdürlükleri, Türkiye’deki taşınmazların intikali için Türk sulh hukuk mahkemesinden alınmış mirasçılık belgesi ister.

Yabancı belgede gösterilen mirasçılar ile Türk hukukuna göre belirlenen mirasçılar farklı olabilir. Örneğin bazı ülke hukuklarında sağ kalan eşin payı Türk hukukundan farklıdır. Bu nedenle Türk mahkemesinin vereceği belge, yabancı belgeden farklı bir pay dağılımı gösterebilir.

Yurt dışında bulunan mirasçılar Türkiye’deki işlemler için konsolosluklar aracılığıyla vekâletname düzenleyebilir. Konsoloslukta düzenlenen vekâletname Türkiye’de doğrudan kullanılabilir. Yabancı noterde düzenlenen vekâletname için apostil şerhi ve yeminli tercüme gerekir.

Ölüme bağlı tasarruflar ve saklı pay

Yurt dışında yaşayan bir Türk vatandaşı, yaşadığı ülkenin şekil kurallarına göre vasiyetname yapabilir. Bu vasiyetname Türkiye’de de şekil bakımından geçerlidir. Ancak vasiyetnamenin içeriği, yani saklı paylar ve tenkis bakımından millî hukuk olan Türk hukuku uygulanır. Türkiye’deki taşınmazlar bakımından ise her durumda Türk hukuku uygulanır.

Bir örnekle: Hollanda’da yaşayan bir Türk vatandaşı, Hollanda’da yaptığı vasiyetnameyle İstanbul’daki dairesini tek bir çocuğuna bırakmışsa, diğer çocukları Türk hukukuna göre saklı paylarının zedelendiğini ileri sürerek Türkiye’de tenkis davası açabilir. Tenkis için Tenkis Davası ve Saklı Pay: Oranlar, Hesaplama, Tenkis Sırası ve Süreler yazımıza bakılabilir.

Vergi ve süreler

Türkiye’deki mallar için veraset ve intikal vergisi beyannamesi verilir. Ölüm yurt dışında gerçekleşmişse veya mirasçılar yurt dışında yaşıyorsa beyan süresi, ölümün ve mirasçıların bulunduğu yere göre değişir. Ayrıntılar için Veraset ve İntikal Vergisi 2026: İstisna Tutarları, Oranlar ve Beyan Süresi yazımıza bakılabilir.

Mirasın reddi bakımından da yurt dışındaki mirasçılar için üç aylık süre uygulanır. Süre, ölümün öğrenildiği tarihten başlar. Yurt dışındaki mirasçılar ret beyanını konsolosluk aracılığıyla veya vekil vasıtasıyla Türkiye’deki sulh hukuk mahkemesine yapabilir. Ret için Mirasın Reddi: Şartları, Üç Aylık Süre ve Hükmen Ret yazımıza bakılabilir.

Sık yapılan hatalar

• Yabancı belgeyle yetinmek. Yurt dışında alınan mirasçılık belgesiyle Türkiye’de tapu işlemi yapılacağını varsaymak zaman kaybına yol açar.
• Noterden belge istemek. Mirasçılar arasında yabancı uyruklu biri varsa noter belge düzenlemez; doğrudan sulh hukuk mahkemesine başvurulmalıdır.
• Ölüm tarihini gözden kaçırmak. Eski tarihli ölümlerde yabancı mirasçıya taşınmaz intikali, ölüm tarihindeki mevzuata ve o tarihteki karşılıklılık durumuna göre değerlendirilir.
• İki ülkedeki süreleri karıştırmak. Mirasın reddi ve vergi beyanı süreleri her ülkede ayrı işler. Bir ülkede yapılan ret beyanının diğer ülkede de sonuç doğurup doğurmayacağı ayrıca incelenmelidir.

Güncel Yargıtay kararları

Yabancı mirasçılarla ilgili uyuşmazlıklar çoğunlukla mirasçılık belgesinin kapsamı üzerinde toplanır. Yargıtay’ın son kararları üç konuda yol gösterir: taşınmaz edinemeyen yabancı mirasçının belgede nasıl gösterileceği, taşınmazlar dışındaki haklar için belge verilmesi ve Hazine’nin davadaki konumu.

Taşınmaz edinemeyen mirasçı da belgeye yazılır

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2021/6034, K. 2023/1126, T. 27.02.2023 sayılı kararıyla temyiz itirazları reddedilen bölge adliye mahkemesi kararında, mirasbırakanın ölüm tarihinde Suudi Arabistan ile karşılıklılık bulunmadığı tespit edilmiştir. Bölge adliye mahkemesine göre bu durumda yabancı mirasçılar Türkiye’deki taşınmazları adlarına tescil ettiremez; ancak mirasçılık belgesinden de çıkarılamaz. Belgede mirasçılıkları gösterilmeli ve Tapu Kanunu m. 35’e göre taşınmazların tasfiye edileceği, mirasçıların tasfiye bedeline hak sahibi olduğu şerh edilmelidir. Taşınmazlar yönünden davacı yabancı mirasçıları hiç göstermeyen belge bu nedenle hatalı bulunmuştur.

Taşınmazlar dışında belge verilmesi

Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, E. 2018/2863, K. 2021/2943, T. 20.04.2021 sayılı kararında mirasbırakan ve mirasçılar Suriye vatandaşıdır. Davacı, belgeyi Türkiye’deki taşınmazlar için değil, soybağını göstermek ve açılmış davalarda temsili sağlamak için istemiştir. Daire, taşınmazlar yönünden belge isteminin reddinin doğru olabileceğini, ancak diğer amaçlar için belge verilmesi gerektiğini belirterek davayı reddeden kararı bozmuştur.

Hazine’ye karşı hasımlı dava

Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, E. 2017/2136, K. 2021/797, T. 10.02.2021 sayılı kararında, yabancı uyruklu bir kişinin yabancı uyruklu mirasbırakan için mirasçılık belgesi istediği dosyada, Hazine’nin son mirasçı sıfatıyla bir uyuşmazlık çıkardığından söz edilmediği tespit edilmiştir. Daire, bu durumda davacının hasımlı dava açmakta hukuki yararı bulunmadığını kabul etmiştir. Bu nedenle Hazine’nin hasım gösterilip gösterilmeyeceği, somut bir uyuşmazlık bulunup bulunmadığına göre değerlendirilmelidir.

Uygulamada dikkat edilecek noktalar

• Belge talebinde amacın açıkça yazılması gerekir: taşınmaz intikali, banka işlemi ya da bir davada temsil. Amaç belgenin kapsamını etkiler.
• Karşılıklılık değerlendirmesi ölüm tarihine göre yapılır; 2012 öncesi ölümlerde eski Tapu Kanunu m. 35 dikkate alınır.
• Taşınmaz edinemeyen mirasçı için tasfiye şerhi istenmelidir; bu şerh, mirasçının bedel üzerindeki hakkını belgeye bağlar.
• Mirasçılar arasında ortaklığın giderilmesi davası açılacaksa, dava öncesinde arabulucuya başvurmak zorunludur (6325 sayılı Kanun m. 18/B).

Sıkça sorulan sorular

Sonraki adım

Yabancılık unsurlu bir mirasta önce mirasbırakanın uyruğu, son yerleşim yeri ve malların hangi ülkelerde bulunduğu tespit edilmelidir. Türkiye’deki taşınmazlar için sulh hukuk mahkemesinden mirasçılık belgesi alınmalı, yabancı mirasçılar için tapu müdürlüğünden intikal koşulları yazılı olarak öğrenilmelidir. Yurt dışındaki mallar için ise o ülkenin hukukuna göre ayrıca işlem yapılması gerekebilir.

Mevzuat: 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m. 7, 20, 43; 2644 sayılı Tapu Kanunu m. 35; 1512 sayılı Noterlik Kanunu; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 598.

Bu yazı, 12 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.