Davadan Feragat ile Davadan Vazgeçme Arasındaki Fark

Günlük dilde “davadan vazgeçmek” ve “davadan feragat etmek” aynı anlamda kullanılır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) ise bu iki ifadenin arkasında birbirinden çok farklı iki kurum düzenler. Feragat, davacının talep ettiği haktan vazgeçmesidir ve davayı kesin hüküm gibi sona erdirir; aynı konuda yeniden dava açılamaz. Davanın geri alınması ise yalnızca o davanın ortadan kalkmasıdır; hak saklı kalır ve dava ileride yeniden açılabilir. Bir dilekçede seçilen kelime, yıllarca sürecek bir hakkın tamamen kaybedilmesine yol açabilir. Bu yazıda iki kurumun şartları, sonuçları, yargılama giderleri ve uygulamada en sık yapılan hatalar ele alınmaktadır. Feragatin ayrıntılı usulü için Davadan Feragat (HMK 307) yazımıza bakılabilir.

Kanun metni

Feragat nedir?

Feragat, davacının dava dilekçesinin talep sonucu bölümünde istediği haktan vazgeçmesidir. Alacak davasında alacaktan, tapu iptali davasında taşınmaz üzerindeki iddiadan, tazminat davasında tazminat isteminden vazgeçilmesi feragattir. Feragat bir usul işlemidir, fakat maddi hukuku da etkiler: davacı artık o hakkı başka bir davada da ileri süremez.

Feragatin en önemli özelliği tek taraflı olmasıdır. HMK m. 309/2 uyarınca feragatin hüküm ifade etmesi karşı tarafın ve mahkemenin muvafakatine bağlı değildir. Davalı “feragati kabul etmiyorum, davaya devam edilsin” diyemez. Mahkeme de feragat beyanını değerlendirmeyi reddedemez. Feragat beyanı mahkemeye ulaştığı anda sonuç doğurur ve geri alınamaz; ancak irade bozukluğu (yanılma, aldatma, korkutma) varsa iptali istenebilir (m. 311).

Feragat dilekçeyle veya duruşmada sözlü olarak yapılır (m. 309/1). Kısmi feragatte vazgeçilen kısım açıkça gösterilmelidir. Feragat kayıtsız ve şartsız olmalıdır; “karşı taraf masrafları öderse feragat ediyorum” şeklindeki bir beyan geçerli bir feragat değildir.

Davanın geri alınması nedir?

Davanın geri alınması, HMK m. 123’te düzenlenmiştir. Davacı, hakkından vazgeçmez; yalnızca açtığı davayı geri çeker. Bunun pek çok makul sebebi olabilir: dava yanlış mahkemede açılmıştır, deliller henüz yeterli değildir, taraflar mahkeme dışında görüşmeye başlamıştır veya dava dilekçesinde ciddi bir eksiklik fark edilmiştir.

Geri almanın en önemli şartı davalının açık rızasıdır. Bunun sebebi açıktır: dava açılmasıyla davalı da yargılamanın sonuçlanmasında hukuki bir yarar kazanır. Davalı, haksız olduğunu düşündüğü bir davanın esastan reddedilmesini ve bu konunun kesin hükümle kapanmasını isteyebilir. Kanun, davacının davalıyı aynı iddiayla tekrar tekrar mahkemeye çekmesini engellemek için geri almayı davalının iznine bağlamıştır.

Davalı açıkça rıza gösterirse mahkeme davanın açılmamış sayılmasına karar verir. Bu karar esasa ilişkin değildir; kesin hüküm oluşturmaz. Davacı, zamanaşımı ve hak düşürücü süreler izin verdiği sürece aynı davayı yeniden açabilir. Davalı rıza göstermezse ya da susarsa dava geri alınmış olmaz ve mahkeme yargılamaya devam ederek esas hakkında karar verir.

İki kurumun karşılaştırması

Konusu: Feragatte davacı haktan, yani talep sonucundan vazgeçer. Geri almada ise yalnızca davadan vazgeçilir; hak yerinde durur.

Karşı tarafın rızası: Feragat için davalının rızası aranmaz. Geri alma ise ancak davalının açık rızasıyla mümkündür.

Mahkemenin kararı: Feragatte mahkeme davanın feragat nedeniyle reddine karar verir. Geri almada ise davanın açılmamış sayılmasına karar verilir.

Kesin hüküm: Feragat kesin hüküm gibi sonuç doğurur; aynı taraflar arasında aynı konuda yeni dava açılırsa kesin hüküm itirazıyla karşılaşılır. Geri almada kesin hüküm oluşmaz.

Zamanı: Her ikisi de hüküm kesinleşinceye kadar yapılabilir (m. 123, m. 310). Hüküm verildikten sonra yapılan feragat üzerine dosya kanun yolu incelemesine gönderilmez; ilk derece mahkemesi veya bölge adliye mahkemesi feragat doğrultusunda ek karar verir (m. 310/2).

Vekilin yetkisi: Vekilin davadan feragat edebilmesi için vekâletnamede bu yönde açık yetki bulunmalıdır (m. 74). Davanın geri alınması da sonuçları itibarıyla müvekkilin iradesine dayanmalıdır; uygulamada bu beyan çoğunlukla asilin imzalı dilekçesi veya özel yetkili vekil aracılığıyla verilir.

Belirsiz beyanlar: “Davamdan vazgeçiyorum”

Uygulamada en sık rastlanan sorun, davacının veya vekilinin “davadan vazgeçiyorum” şeklinde bir dilekçe vermesidir. Bu ifade iki kuruma da uyabilir. Mahkemenin görevi, beyanın gerçek anlamını tespit etmektir. Feragat ağır sonuçlar doğurduğundan, Yargıtay feragat beyanının açık olmasını ve davacının amacının talep sonucundan vazgeçmek olduğunun tereddüte yer vermeyecek biçimde anlaşılmasını aramaktadır. Beyan açık değilse davacıdan açıklama istenmeli, gerekirse beyanı netleştirmesi için süre verilmelidir.

Belirsiz bir beyanın feragat olarak kabul edilmesi, davacıyı hakkının özünü kaybetme sonucuyla karşı karşıya bırakır. Belirsiz beyanın geri alma olarak kabul edilmesi hâlinde ise davalının rızası alınmadan dosya kapatılamaz. Her iki ihtimalde de mahkemenin beyanı nitelendirirken özen göstermesi gerekir.

Bu davada destekten yoksun kalma tazminatı isteyen davacı, sigorta şirketine karşı açtığı “davadan vazgeçtiğini” bildirmiş, ilk derece mahkemesi bu beyanı feragat sayarak davayı reddetmiştir. Yargıtay, beyanın davanın geri alınması niteliğinde olduğunu, bu nedenle davalının rızasının sorulması gerektiğini belirterek kararı bozmuştur. Karar, kelime seçiminin tek başına belirleyici olmadığını, beyanın içeriğinin ve davacının gerçek iradesinin araştırılması gerektiğini göstermektedir.

Yargılama giderleri ve harç

Feragat eden davacı, davada aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini ödemeye mahkûm edilir (HMK m. 312/1). Kısmi feragatte giderler feragat edilen kısma göre paylaştırılır. Davalı vekille temsil ediliyorsa karşı taraf vekâlet ücreti de davacıya yüklenir. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’ne göre uyuşmazlık ön inceleme tutanağı imzalanıncaya kadar feragatle sona ererse tarifedeki ücretin yarısına, sonrasında ise tamamına hükmedilir. Harçlar Kanunu da feragatin yapıldığı aşamaya göre karar harcında indirim öngörür; erken aşamada yapılan feragat daha az maliyetlidir.

Davanın geri alınmasında da davacı, kural olarak davayı açılmamış saydırdığı için yargılama giderlerinden sorumlu tutulur. Ancak taraflar geri alma karşılığında giderler konusunda anlaşmışsa, örneğin davalı rıza verirken vekâlet ücreti talep etmediğini bildirmişse, mahkeme bu beyanları dikkate alır. Geri alma müzakere edilirken giderlerin kimde kalacağının açıkça yazılması sonradan doğacak tartışmaları önler.

Feragat ile geri almanın üçüncü bir alternatifi: Dosyanın takip edilmemesi

Davacının davayı sona erdirmek için başvurabileceği bir başka yol, duruşmalara gelmeyerek dosyanın işlemden kaldırılmasına yol açmaktır. HMK m. 150 uyarınca işlemden kaldırılan dosya üç ay içinde yenilenmezse dava açılmamış sayılır. Bu yol davalının rızasını gerektirmez, ancak bilinçli bir tercih olarak kullanılması önerilmez: süreler kaçırıldığında zamanaşımı ve hak düşürücü süreler açısından beklenmedik sonuçlar doğabilir. Ayrıntılar için Dosyanın İşlemden Kaldırılması ve Yenilenmesi yazımıza bakılabilir.

Hangi durumda hangisi tercih edilmeli?

Taraflar mahkeme dışında anlaşmış ve davacı alacağını tahsil etmişse feragat doğal sonuçtur. Bu durumda davalı da davanın tekrar açılmayacağı güvencesini ister; geri alma bu güvenceyi vermez. Taraflar sulh sözleşmesi imzalamışsa, sulhun mahkeme huzurunda yapılması ve sulhe göre karar verilmesinin istenmesi de mümkündür.

Davacı, davayı yanlış yerde açtığını veya delillerinin henüz hazır olmadığını fark etmişse, hakkını kaybetmemek için feragat yerine geri almayı tercih etmelidir. Davalının rıza göstermeyeceği anlaşılıyorsa, bu ihtimal de hesaba katılarak dava dilekçesinin ıslahı veya görevsizlik/yetkisizlik kararından sonra dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi gibi seçenekler değerlendirilmelidir.

Hangi yol seçilirse seçilsin, dilekçede kullanılan ifade net olmalıdır. “Davadan feragat ediyorum” ifadesi hakkın tamamen kaybedilmesi anlamına gelir. Davanın geri alınması isteniyorsa “HMK m. 123 uyarınca davamı geri alıyorum, davalının rızasının sorulmasını talep ediyorum” şeklinde açık bir ifade kullanılmalıdır.

Uygulamadan örnek olay

Mehmet Bey, kiracısına karşı birikmiş kira alacağı için sulh hukuk mahkemesinde dava açar. Dava sürerken kiracı ödeme yapacağını söyler. Mehmet Bey, avukatına danışmadan mahkemeye “davamdan vazgeçiyorum” yazan bir dilekçe verir. İki ay sonra kiracı ödeme yapmaz.

Mahkeme, dilekçeyi feragat olarak değerlendirmeye yönelirse Mehmet Bey alacağını bir daha dava edemez hâle gelebilir. Oysa dilekçenin içeriği, davacının ödeme beklentisiyle davayı geri çekmek istediğini göstermektedir. Mahkemenin davacıdan açıklama alması, beyan geri alma ise davalı kiracıya rızasının sorulması gerekir. Kiracı rıza göstermezse dava devam eder ve Mehmet Bey alacağını aynı dosyada isteyebilir. Mehmet Bey’in ilk dilekçede “ödeme yapılması koşuluyla davamı geri alıyorum” yazması ise başka bir sorun doğururdu; şarta bağlı beyanlar hem feragat hem geri alma açısından tartışmalıdır.

“Vazgeçiyorum” dilekçesi: Güncel Yargıtay kararları

Yargıtay son yıllarda belirsiz vazgeçme beyanları konusunda tutarlı bir usul öngörmektedir. Mahkeme beyanı kendiliğinden feragat sayamaz; önce beyanın ne anlama geldiğini davacıya açıklattırmalı, geri alma ise davalının rızasını sormalıdır.

Bu dosyada davacı asil “davadan vazgeçiyorum, taraflara durumun tebliğini talep ederim” yazan bir dilekçe vermiş, mahkeme bunu feragat sayarak davayı reddetmişti. Daire, açıkça feragat ifadesi kullanılmayan beyanın geri alma olarak değerlendirilmesi ve davalının açık muvafakati alınarak sonuca bağlanması gerektiğini belirtmiştir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 14.11.2022 tarihli, E. 2021/6047, K. 2022/6831 sayılı kararı da vekilin vazgeçme dilekçesi için aynı sonuca varmıştır.

Mahkemenin izleyeceği sıra

Davalının bir idare olduğu bu dosyada Daire, beyan geri alma ise davalı idarenin muvafakatinin sorulmasını, rıza verilirse davanın açılmamış sayılmasına, beyan feragat ise davanın feragat nedeniyle reddine karar verilmesini istemiştir. Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 30.11.2023 tarihli, E. 2023/4155, K. 2023/11937 sayılı kararına konu dosyada da bu yol izlenmiştir: davacı vekili beyanının geri alma olduğunu açıklamış, davalı idare geri almaya rıza göstermemiş, bunun üzerine davacı vekili feragat yetkisine dayanarak davadan feragat etmiş ve dava feragat nedeniyle reddedilmiştir.

Uygulamada sık yapılan hatalar

• Dilekçede “vazgeçiyorum” gibi belirsiz bir ifade kullanılması. Geri alma isteniyorsa HMK m. 123 açıkça anılmalı, feragat isteniyorsa “feragat” kelimesi kullanılmalıdır.
• Davalının geri almaya rıza göstermeyebileceğinin hesaba katılmaması. Rıza yoksa dava devam eder; davacının önünde ya davayı sürdürmek ya da feragat etmek kalır.
• Mahkeme dışı anlaşmada davalının geri almaya rıza göstereceğinin ve giderlerin kimde kalacağının yazılmaması.
• Vekâletnamede feragat yetkisi bulunmayan vekilin feragat beyanında bulunması. Bu durumda HMK m. 77 uyarınca kesin süre verilir.
• Feragatin hak düşürücü sonucunun, özellikle süreye bağlı davalarda, göz ardı edilmesi. Geri alınan dava açılmamış sayılır; bu nedenle yeniden dava açılacaksa zamanaşımı ve hak düşürücü süreler ayrıca kontrol edilmelidir.

Sıkça sorulan sorular

Sonraki adım

Bir davayı sona erdirmeden önce, amacın hakkın tamamen bırakılması mı yoksa yalnızca bu davanın kapanması mı olduğu netleştirilmelidir. Dilekçede kullanılacak ifade, giderlerin kimde kalacağı ve zamanaşımı süreleri birlikte değerlendirilmelidir.

Dilekçe örneği: Davadan Feragat Dilekçesi Örneği.

Mevzuat: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 74, 123, 150, 307-315; 492 sayılı Harçlar Kanunu m. 22..

Bu yazı, 12 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.