Evlatlığın Mirasçılığı (TMK 500): Evlatlık Kimlere Mirasçı Olur?

Evlat edinme, çocuk ile evlat edinen arasında hukuki bir ana babalık ilişkisi kurar. Bu ilişkinin en somut sonuçlarından biri mirasçılıktır. Türk Medeni Kanunu (TMK) evlatlığı ve onun altsoyunu, evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı sayar. Evlatlık evlat edinenin öz çocuklarıyla aynı payı alır ve aynı saklı paya sahiptir. Bununla birlikte kanun bu mirasçılığı tek yönlü ve sınırlı tutar: evlat edinen evlatlığa mirasçı olmaz ve evlatlık, evlat edinenin anne, baba veya kardeşleri gibi hısımlarına mirasçı olmaz. Evlatlığın kendi öz ailesindeki mirasçılığı ise devam eder.

Kanun metni

Evlatlık evlat edinene nasıl mirasçı olur?

Kanun evlatlığı, evlat edinenin altsoyu gibi birinci zümrede yer alan bir mirasçı sayar. Bu nedenle:

• Evlat edinenin başka çocuğu yoksa evlatlık tek başına birinci zümre mirasçısıdır. Evlat edinenin anne, babası veya kardeşleri mirasçı olamaz; çünkü birinci zümrede mirasçı bulunduğunda ikinci zümre mirastan pay almaz (TMK m. 496).
• Evlat edinenin öz çocukları da varsa, evlatlık onlarla eşit pay alır (TMK m. 495).
• Evlat edinenin sağ kalan eşi varsa, eş altsoyla birlikte mirasçı olduğu için mirasın dörtte birini alır; kalan dörtte üç evlatlık ve diğer çocuklar arasında eşit bölünür (TMK m. 499).
• Evlatlık evlat edinenden önce ölmüşse, evlatlığın altsoyu halefiyet yoluyla onun yerini alır. Evlatlığın çocukları, evlat edinene torun gibi mirasçı olur.

Yasal miras paylarının hesaplanmasına ilişkin örnekler için Yasal Mirasçılar ve Miras Payları: Zümre Sistemi, Eşin Payı ve Hesaplama Örnekleri yazımıza bakılabilir.

Evlatlığın saklı payı

Evlatlık, evlat edinenin altsoyu gibi saklı pay sahibidir. Altsoyun saklı payı yasal miras payının yarısıdır (TMK m. 506). Evlat edinen, evlatlığını vasiyetname veya bağışla mirastan tamamen dışlayamaz. Saklı payı zedelenen evlatlık tenkis davası açabilir. Evlatlığı mirastan çıkarmak için TMK m. 510’daki ıskat sebeplerinden birinin bulunması gerekir. Bu konular “Tenkis Davası ve Saklı Pay: Oranlar, Hesaplama, Tenkis Sırası ve Süreler” ve Mirasçılıktan Çıkarma (Iskat): Sebepler, Şekil, İspat ve Sonuçları yazılarımızda anlatılmıştır.

Mirasbırakanın sağlığında öz çocuklarına yaptığı karşılıksız kazandırmalar, evlatlık açısından da denkleştirme konusu olur. Evlatlık, yasal mirasçı olduğu için diğer altsoyla birlikte denkleştirme isteyebilir ve kendisine yapılan kazandırmalar için denkleştirme yükümlülüğü taşır.

Evlatlık, evlat edinenin hısımlarına mirasçı olur mu?

Olmaz. TMK 500, evlatlığın “evlat edinene” kan hısımı gibi mirasçı olacağını söyler. Kanun evlatlık ile evlat edinenin hısımları arasında mirasçılık ilişkisi kurmamıştır. Bu nedenle:

• Evlatlık, evlat edinenin annesine veya babasına, yani “evlatlık dedesine veya ninesine” mirasçı olmaz.
• Evlatlık, evlat edinenin kardeşlerine mirasçı olmaz.
• Evlat edinen, evlatlıktan önce ölmüşse, evlatlık evlat edinenin ana babasının mirasından halefiyet yoluyla da pay alamaz.

Bu son durum uygulamada en çok tartışılan konudur. Örneğin bir kadın çocuğu evlat edinmiş ve kendisi annesinden önce ölmüştür. Annesi öldüğünde evlatlık, evlat edinenin yerine geçerek annenin mirasından pay isteyemez; çünkü kanun evlatlığı yalnızca evlat edinene mirasçı kılar. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi de yerleşik kararlarında evlat edinenin kendi mirasbırakanlarından önce ölmesi hâlinde evlatlığın bu kişilere mirasçı olacağına ilişkin kanunda bir hüküm bulunmadığını vurgulamaktadır (aşağıdaki güncel kararlar bölümüne bakılabilir).

Bu sonuç, evlatlığın aile içindeki fiili konumuyla her zaman örtüşmeyebilir. Evlat edinenin ana babası evlatlığa mal bırakmak istiyorsa bunu vasiyetname veya miras sözleşmesiyle yapmalıdır. Tasarruf edilebilir kısım sınırları içinde evlatlık mirasçı atanabilir veya belirli mal vasiyetiyle kendisine mal bırakılabilir.

Örnek

Mirasbırakan Ayşe, eşi Mehmet ile birlikte bir çocuğu evlat edinmiştir. Ayrıca kendi doğurduğu bir oğlu vardır. Ayşe öldüğünde geride eşi Mehmet, oğlu ve evlatlığı kalmıştır. Terekenin değeri 8.000.000 TL’dir.

• Eş Mehmet, altsoyla birlikte mirasçı olduğu için dörtte bir pay alır: 2.000.000 TL.
• Kalan 6.000.000 TL oğul ile evlatlık arasında eşit bölünür: her birine 3.000.000 TL.
• Ayşe vasiyetnameyle bütün malını oğluna bırakmış olsaydı, evlatlığın saklı payı yasal payının yarısı, yani 1.500.000 TL olurdu. Evlatlık bu tutar için tenkis davası açabilirdi.
• Bir yıl sonra Ayşe’nin annesi ölürse, evlatlık bu mirastan pay alamaz. Ayşe’nin annesinin mirası Ayşe’nin öz oğluna ve annenin diğer mirasçılarına kalır.
• Evlatlık daha sonra çocuksuz ve bekâr olarak ölürse, Mehmet evlat edinen olduğu için evlatlığa mirasçı olamaz. Evlatlığın mirası öz ana babasına geçer.

Evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığı

Türk hukukunda evlat edinme, evlatlığın öz ailesiyle bağını koparmaz. Evlatlık hem evlat edinene hem de öz ana babasına mirasçı olur (TMK m. 500/1, ikinci cümle). Öz ana babası, öz kardeşleri ve diğer öz hısımları bakımından evlatlık, yasal mirasçılık kurallarına göre pay almaya devam eder.

Evlat edinen evlatlığa mirasçı olur mu?

Olmaz. TMK m. 500/2 uyarınca evlat edinen ve onun hısımları evlatlığa mirasçı olmaz. Evlatlık evlat edinenden önce ölürse ve geride eşi veya çocuğu yoksa, evlatlığın mirası onun öz ailesine, yani öz ana babasına ve onların altsoyuna geçer. Öz ailede de mirasçı yoksa büyük ana ve büyük baba zümresi değerlendirilir. Mirasçı bulunmazsa miras Devlete geçer.

Evlatlığa mal bırakmak isteyen evlat edinen bunu sağlığında yapabilir; ancak evlatlığın ölümünde bu malların kendisine geri dönmesi kanunen sağlanmaz. Evlat edinen, evlatlıktan mal kalmasını istiyorsa evlatlığın vasiyetname düzenlemesi veya bağış sözleşmesine dönme şartı konulması gibi yollar değerlendirilebilir.

2002 öncesi evlat edinmeler

4722 sayılı Türk Medeni Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun’un 17. maddesine göre mirasçılık ve mirasın geçişi, mirasbırakanın ölümü tarihinde yürürlükte olan hükümlere göre belirlenir. Evlat edinen 1 Ocak 2002’den sonra ölmüşse, evlat edinme daha önce yapılmış olsa bile TMK 500 uygulanır.

Burada ayrı bir soru, evlat edinme ilişkisinin geçerli olarak kurulup kurulmadığıdır. 743 sayılı eski Medeni Kanun döneminde evlat edinme, sulh hâkiminin izni üzerine düzenlenen resmî bir senetle yapılır ve doğum kütüğüne yazılırdı. Bugün ise evlat edinme mahkeme kararıyla kurulur (TMK m. 315). Yargıtay, eski dönemde sulh hâkiminin izni alınmış olmasına rağmen noter senedi düzenlenmemişse geçerli bir evlatlık ilişkisinin kurulmadığını kabul etmiştir:

Bu kararın sonucu iki yönlüdür. Evlatlık sanılan kişi mirasçı olamaz. Buna karşılık, evlatlık ilişkisi geçerli kurulmamışsa evlat edinenin kardeşleri gibi sonraki zümre mirasçıları mirastan pay alır. Mirasçılık belgesine itiraz eden taraflar, nüfus kaydındaki evlatlık şerhinin dayanağını, yani sulh mahkemesi izin kararını ve noter senedini mutlaka incelemelidir.

Evlat edinmenin ölüm sırasında devam etmesi

TMK m. 315/2’ye göre evlat edinme başvurusundan sonra evlat edinenin ölmesi veya ayırt etme gücünü kaybetmesi, diğer koşullar etkilenmediği takdirde evlat edinmeye engel olmaz. Mahkeme evlat edinme kararını verirse, evlatlık ilişkisi kurulur ve evlatlık evlat edinenin mirasçısı olur. Bu durumda mirasçılık belgesinin evlat edinme kararından sonra düzenlenmesi veya önceden verilmiş belgenin iptali gerekebilir.

Evlatlık ilişkisinin kaldırılması

Evlatlık ilişkisi kanunda sayılan sebeplerle mahkeme kararıyla kaldırılabilir (TMK m. 317-319). Rızası alınması gereken kişilerin rızası alınmamışsa veya evlat edinme esasa ilişkin başka bir noksanlıkla sakatsa dava açılabilir. Dava hakkı, kaldırma sebebinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl geçmekle düşer (TMK m. 319). Maddede daha önce yer alan ikinci üst süre metinden çıkarılmıştır.

Evlatlık ilişkisi kaldırılırsa evlatlığın evlat edinene mirasçılığı sona erer. Kaldırma kararı mirasbırakanın ölümünden önce kesinleşmişse evlatlık mirasçı olmaz. Evlatlık ilişkisinin ölümden sonra kaldırılması ise ancak kanundaki dava hakkı ve süre sınırları içinde mümkündür.

Mirasçılık belgesinde evlatlık

Evlatlığın mirasçılığı nüfus kaydıyla ispat edilir. Nüfus kütüğünde evlatlık şerhi bulunuyorsa sulh mahkemesi veya noter mirasçılık belgesinde evlatlığı evlat edinenin altsoyu gibi gösterir. TMK m. 314’e göre evlatlığın miras ve diğer haklarının zedelenmemesi için evlatlığın naklen geldiği aile kütüğü ile evlat edinenin aile kütüğü arasında bağ kurulur.

Evlatlık mirasçılık belgesine yazılmamışsa, belgenin iptali ve yeni belge verilmesi istenebilir. Bu konuda Mirasçılık Belgesinin İptali Davası: Hatalı Veraset İlamı Nasıl Düzeltilir? yazımıza bakılabilir.

Veraset ve intikal vergisi

7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu’ndaki istisnalar evlatlıkları da kapsar. Evlatlıklar dahil füruğdan her birine isabet eden miras payı için uygulanan istisna tutarı her yıl güncellenir. 2026 yılı tutarları için Veraset ve İntikal Vergisi 2026: İstisna Tutarları, Oranlar ve Beyan Süresi yazımıza bakılabilir.

Güncel Yargıtay kararları: evlatlığın altsoyu ve evlat edinenin hısımları

Uygulamada en çok dava, evlatlığın ya da evlatlığın çocuklarının, evlat edinenin anne, baba, kardeş veya amcası gibi hısımlarının mirasından pay istemesiyle çıkar. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi bu konuda yerleşik bir çizgi izlemektedir.

Evlatlığın çocukları evlat edinenin yerine geçemez

Bu dosyada kök mirasbırakan 2017’de ölmüştür. Mirasçısı olan evlat edinen 1975’te, evlatlık ise ondan da önce 1974’te ölmüştür. Evlatlığın çocukları, kök mirasbırakanın mirasından pay istemiş; ayrıca evlatlığın, evlat edinenin eşinin öz çocuğu olduğunu ileri sürmüştür. Daire bu itirazları kabul etmemiş ve evlatlığın çocuklarının kök mirasbırakana mirasçı olamayacağını belirtmiştir.

Aynı ilke Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2022/4608, K. 2023/6019, T. 06.12.2023 sayılı kararında da tekrarlanmıştır. Kararda, evlat edinenin kendi mirasbırakanlarından önce ölmesi hâlinde evlatlığın bu kişilere mirasçı olacağına ilişkin kanunda bir hüküm bulunmadığı açıkça yazılmıştır. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, E. 2017/2282, K. 2021/892, T. 15.02.2021 sayılı kararında da aynı gerekçe yer alır.

Üçüncü zümrede evlatlık

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2024/1633, K. 2025/1343, T. 06.03.2025 sayılı kararına konu dosyada mirasbırakan dul ve çocuksuz ölmüş, ikinci zümrede de mirasçı kalmamıştır. Miras büyük ana ve büyük baba zümresine geçmiş, bu zümrede mirasbırakanın amcasının çocukları olarak görünen kişilerin evlatlık olduğu anlaşılmıştır. Bölge adliye mahkemesi, evlatlık ve altsoyunun yalnızca evlat edinene mirasçı olabileceğini belirterek bu kişileri mirasçı saymamıştır. Bu tür dosyalarda nüfus kaydındaki “evlatlık” şerhi, mirasçılık belgesinin içeriğini doğrudan değiştirir.

Uygulamada dikkat edilecek noktalar

• Evlatlığa evlat edinenin ana babasından ya da kardeşlerinden mal kalması isteniyorsa, bu kişilerin vasiyetname ya da miras sözleşmesi yapması gerekir.
• Mirasçılık belgesi alınmadan önce her mirasçının nüfus kaydında evlatlık şerhi olup olmadığı kontrol edilmelidir.
• Evlatlık evlat edinene mirasçı olduğu için evlat edinenin terekesindeki ortaklığın giderilmesi davasında taraftır; bu davadan önce arabulucuya başvurmak 1 Eylül 2023’ten beri dava şartıdır (6325 sayılı Kanun m. 18/B).

Sıkça sorulan sorular

Sonraki adım

Evlatlığın mirasçılığı tartışılıyorsa önce nüfus kaydındaki evlatlık şerhinin dayanağı belirlenmelidir: evlat edinme kararı veya eski dönemde noter senedi. Ardından mirasbırakanın ölüm tarihine göre uygulanacak kanun tespit edilir. Evlatlık mirasçılık belgesine yazılmamışsa belgenin iptali, saklı payı zedelenmişse tenkis davası için öğrenme tarihinden itibaren bir yıllık süre gözetilmelidir.

Mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, 4722 sayılı Türk Medeni Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun.

Bu yazı, 12 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.