Ters İlişki Boşanma Sebebi mi?

Halk arasında “ters ilişki” olarak adlandırılan doğal olmayan yoldan cinsel ilişki, eşlerin karşılıklı ve özgür rızasıyla gerçekleştiğinde hukukun müdahale alanına girmez; eşlerin özel hayatı kapsamındadır. Ancak eşlerden biri diğerini rızası dışında bu tür bir ilişkiye zorlarsa, durum tamamen değişir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, eşini rızası dışında doğal olmayan yoldan cinsel ilişkiye zorlayan eşi ağır kusurlu kabul etmektedir. Bu davranış evlilik birliğinin temelinden sarsılması (TMK m. 166/1) yanında pek kötü veya onur kırıcı davranış (TMK m. 162) sebebine de dayanak olabilir ve TCK m. 102 kapsamında cinsel saldırı suçunu oluşturabilir.

Bu yazı, rızaya aykırı cinsel davranışların boşanma ve ceza hukuku bakımından sonuçlarına odaklanır. Tıbbi kaynaklı cinsel sorunlar Cinsel Sorunlar Nedeniyle Boşanma yazımızda; özel boşanma sebebi olan onur kırıcı davranışın genel şartları ise Hayata Kast, Pek Kötü veya Onur Kırıcı Davranış Nedeniyle Boşanma yazımızda anlatılmıştır.

Kanun metni

Belirleyici ölçüt: rıza

Eşlerin cinsel hayatı, Anayasa m. 20 ile güvence altına alınan özel hayatın gizliliği alanındadır. Eşler, karşılıklı rızayla hangi biçimde birlikte olacaklarına kendileri karar verir. Mahkeme, rızaya dayalı bir cinsel tercihi ahlaki açıdan değerlendirerek kusur yükleyemez. Bu nedenle “ters ilişki boşanma sebebi midir” sorusunun cevabı, davranışın kendisine değil, rızanın varlığına bağlıdır.

Rıza her defasında ayrıca aranır. Geçmişte bir kez kabul edilmiş olması, sonraki defalar için rıza anlamına gelmez. Eşin açıkça reddetmesi, ağlaması, fiziksel olarak direnmesi veya korku nedeniyle sessiz kalması rızanın bulunmadığını gösterir. Israrla baskı kurmak, tehdit etmek, eşi bu davranışa razı olmadığı için aşağılamak veya cezalandırmak da rızayı sakatlar.

Yargıtay’ın kusur değerlendirmesi

Nefret ettiğini söyleyen eşe göre bile daha ağır kusur

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 17.10.2011 tarihli, 2010/15501 E., 2011/16235 K. sayılı kararında, boşanmaya neden olan olaylarda “eşiyle rızası dışında doğal olmayan yoldan cinsel ilişkiye giren” erkeğin, kocasını istemediğini ve ondan nefret ettiğini söyleyen kadına göre daha ağır kusurlu olduğu kabul edilmiştir. Daire, ilk derece mahkemesinin kadının maddi ve manevi tazminat taleplerini reddetmesini bozmuş, tazminat isteyen kadının ağır ya da eşit kusurlu olmadığını, erkeğin davranışlarının kadının kişilik haklarına saldırı oluşturduğunu belirtmiştir.

Karar, eşini sevmediğini veya ondan nefret ettiğini söylemenin de kusur olduğunu, ancak rızaya aykırı cinsel davranışın bundan çok daha ağır bir kusur olduğunu ortaya koymaktadır.

Şiddet ve hakaretle birlikte zorlama

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 27.06.2014 tarihli, 2013/24896 E., 2014/14745 K. sayılı kararında ilk derece mahkemesi tarafları eşit kusurlu bulmuştur. Daire, erkeğin eşine fiziksel şiddet uyguladığını, hakaret ettiğini ve onu “doğal olmayan yoldan cinsel ilişkiye zorladığını”, kadının da eşine fiziksel şiddet uyguladığını ve hakaret ettiğini tespit etmiştir. Her iki taraf kusurlu olmakla birlikte zorlama nedeniyle erkeğin daha ağır kusurlu olduğu kabul edilmiş, eşit kusur belirlemesine bağlı olarak kadının tazminat taleplerinin reddi bozulmuştur. Aynı kararda az kusurlu kadının boşanmaya karşı çıkmasının, evlilik birliğinde korunmaya değer bir yarar kalmadığından hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğu ve boşanma kararının sonuç itibarıyla doğru olduğu belirtilmiştir (TMK m. 166/2).

Bu kararlar birlikte değerlendirildiğinde, rızaya aykırı cinsel davranışın Yargıtay tarafından diğer pek çok kusurdan daha ağır görüldüğü ve kusur dengesini zorlayan eş aleyhine değiştirdiği anlaşılmaktadır.

Yargıtay kararlarında rızaya aykırı cinsel davranış

Yukarıdaki iki karar, Yargıtay’ın bu konudaki yaklaşımını ortaya koyan temel kararlardır. Güncel kararlar da aynı yaklaşımı sürdürmekte; ceza dairesi kararları ise evlilik içindeki cinsel saldırının ceza hukukundaki sınırlarını belirlemektedir.

Güncel kararlarda zorlama ağır kusur sayılmaya devam ediyor

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 03.07.2024 tarihli, E. 2023/7727, K. 2024/5297 sayılı kararına konu dosyada ilk derece mahkemesi, erkeğin eşini cinsel ilişkiye zorladığını ve fiziksel şiddet uyguladığını tespit etmiştir. Kadının ise annesinin evliliğe yoğun müdahalesine izin verdiği belirlenmiştir. Mahkeme bu olaylara göre erkeği ağır, kadını az kusurlu kabul etmiş ve kadın yararına maddi ve manevi tazminata hükmetmiştir. Kadının da kusurlu olması, zorlayan eşin kusurunun ağırlığını değiştirmemiştir.

Rapor bulunmayan olaylarda bile diğer deliller birlikte değerlendirilmektedir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 27.09.2023 tarihli, E. 2023/1259, K. 2023/4261 sayılı kararına konu dosyada ilk derece mahkemesi, kadının eşi tarafından ters ilişkiye zorlandığını tahammül edemeyerek ortak kız çocuklarının yanında dahi söylediğini, bu konuda rapor bulunmasa da son olayda kadının kolundan ve omzundan yaralandığının ceza yargılamasıyla sabit olduğunu belirlemiştir. Mahkeme, bunlara erkeğin baskıcı ve kıskanç tutumunu ve hakaretlerini de ekleyerek erkeği ağır, kadını az kusurlu kabul etmiştir. Karar, tanıksız gerçekleşen olaylarda ceza dosyasının ve mağdurun olaya yakın zamandaki tepkilerinin ispat bakımından taşıdığı önemi göstermektedir.

TMK m. 162’ye dayanma

Rızaya aykırı cinsel ilişki, özel boşanma sebebi olarak da ileri sürülmektedir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 22.04.2024 tarihli, E. 2023/7497, K. 2024/2735 sayılı kararına konu dosyada kadın, boşanma konuşmasının hemen ardından eşinin “istemiyorum” demesine rağmen kendisiyle zorla cinsel ilişkiye girdiğini, bu davranışın hem suç hem de pek kötü ve onur kırıcı davranış oluşturduğunu ileri sürerek önce TMK m. 162’ye, olmazsa TMK m. 166’ya dayanarak boşanma istemiştir. Bu dava yapısı, iki sebebe birlikte dayanmanın uygulamadaki tipik örneğidir: TMK m. 162’nin şartları veya süresi tartışmalı hâle gelirse, aynı olaylar genel boşanma sebebi altında kusur olarak değerlendirilmeye devam eder.

Eşe karşı cinsel saldırı: ceza hukukundaki sınır

TCK m. 102/2’nin ikinci cümlesi, organ veya cisim sokulması suretiyle gerçekleştirilen nitelikli cinsel saldırının eşe karşı da işlenebileceğini kabul etmiş, ancak soruşturma ve kovuşturmayı mağdur eşin şikâyetine bağlamıştır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu bu düzenlemenin yeniliğini şöyle ifade etmiştir:

Organ veya cisim sokulması boyutuna varmayan cinsel davranışların eşe karşı işlendiğinde TCK m. 102/1 kapsamında suç oluşturup oluşturmadığı ise tartışmalıdır. Yargıtay 9. Ceza Dairesi, 02.07.2025 tarihli, E. 2025/3856, K. 2025/6161 sayılı kararında Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının bu yöndeki itirazını çoğunlukla reddetmiştir. Kararda eşler arasında suç tarihi itibarıyla ayrılık veya uzaklaştırma kararı bulunmadığına dikkat çekilerek eşe karşı cinsel suçlarda yalnızca nitelikli hâlin TCK m. 102/2’nin ikinci cümlesiyle düzenlendiği belirtilmiş; sanığın eylemi eşe karşı kasten yaralama olarak nitelendirilmiştir. Karşı oy yazısında ise basit cinsel saldırının da eşler arasında işlenebileceği ve aksi yorumun kanunilik ilkesine aykırı olduğu savunulmuştur.

Bu içtihadın boşanma davası bakımından sonucu sınırlıdır. Ceza hukukunda bir davranışın hangi suç tipine girdiği tartışmalı olsa da, rızaya aykırı her cinsel davranış evlilik yükümlülüklerinin ağır bir ihlalidir ve boşanma davasında kusur olarak değerlendirilir. Hukuk hâkimi, ceza mahkemesinin suç vasfına ilişkin nitelendirmesiyle bağlı değildir; ceza dosyasında saptanan maddi olgular ise boşanma davasında güçlü delil niteliği taşır.

Hangi boşanma sebebine dayanılmalı?

Rızaya aykırı cinsel davranışa maruz kalan eş, iki farklı hukuki sebebe birlikte dayanabilir:

TMK m. 162’ye dayanmanın avantajı, onur kırıcı davranış ispat edildiğinde boşanma kararının daha kesin bir zemine oturmasıdır. Dezavantajı ise kısa hak düşürücü süredir. Olaydan sonra altı ay geçmişse veya eş açıkça affetmişse, bu sebebe artık dayanılamaz; ancak aynı olay genel boşanma sebebi altında kusur olarak ileri sürülebilir. Bu nedenle dava dilekçesinde iki sebebe birlikte dayanılması uygulamada yaygın ve isabetlidir.

Ceza hukuku boyutu

TCK m. 102 ve şikâyet

Türk Ceza Kanunu, evlilik içinde gerçekleşen nitelikli cinsel saldırıyı açıkça suç olarak düzenler. Fiilin vücuda organ veya cisim sokulması suretiyle gerçekleştirilmesi hâlinde (TCK m. 102/2) on iki yıldan az olmamak üzere hapis cezası öngörülmüştür. Bu nitelikli hâl eşe karşı işlendiğinde, soruşturma ve kovuşturma mağdurun şikâyetine bağlıdır. Organ veya cisim sokulması boyutuna varmayan cinsel davranışların eşe karşı işlendiğinde TCK m. 102/1 kapsamında suç oluşturup oluşturmadığı ise Yargıtay’da tartışmalıdır; bu konu aşağıda ayrıca ele alınmıştır.

Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet süresi, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı aydır (TCK m. 73/1). Mağdur eşin bu süre içinde Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa başvurması gerekir. Boşanma davasının açılmış olması, ceza soruşturmasını engellemez; iki süreç birbirinden bağımsız yürür.

Ceza dosyasının boşanma davasına etkisi

Ceza soruşturması veya kovuşturması sırasında alınan ifadeler, adli tıp raporları ve tanık beyanları boşanma davasında delil olarak kullanılabilir. Hukuk hâkimi, ceza mahkemesinin beraat kararıyla bağlı olmasa da, ceza mahkemesince saptanan maddi olgular boşanma davasında güçlü bir delil niteliği taşır. Ceza dosyasının sonucunun beklenmesi gerekip gerekmediğine mahkeme karar verir.

Koruma tedbirleri

Rızaya aykırı cinsel davranışa maruz kalan eş, boşanma davasını beklemeden 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun kapsamında koruyucu ve önleyici tedbirler isteyebilir. Aile mahkemesi, şiddet uygulayanın ortak konuttan uzaklaştırılmasına, mağdura ve çocuklara yaklaşmamasına, iletişim araçlarıyla rahatsız etmemesine karar verebilir. Başvuru üzerine gecikmeksizin karar verilir. Kanun, tedbir kararı verilmesi için şiddetin uygulandığına dair delil veya belge aranmayacağını açıkça düzenler (6284 sayılı Kanun m. 8/3).

İspat

Rızaya aykırı cinsel davranış çoğunlukla tanıksız ortamda gerçekleşir. Bu nedenle ispat şu delillere dayanır:

• Olaydan kısa süre sonra alınan adli tıp raporu ve hastane kayıtları,
• Mağdurun olaydan hemen sonra yakınlarına anlattıkları (görgü değil duyum olsa da olayın zamanına yakınlığı nedeniyle değerlendirilir),
• Eşler arasındaki mesajlar; özellikle failin özür dileyen, olayı kabul eden veya tehdit içeren yazışmaları,
• Psikolog veya psikiyatrist raporları,
• Ceza soruşturma dosyası,
• Koruma tedbiri dosyası ve kolluk tutanakları.

Yargıtay, eşlerin mahrem hayatına ilişkin olgularda dosyanın bütününü değerlendirir. Tek bir delilin yeterli olmadığı durumlarda, birbirini destekleyen dolaylı deliller birlikte ispat gücü oluşturabilir.

Boşanmanın sonuçları

Manevi tazminat

Rızaya aykırı cinsel davranış, kişilik haklarına yönelik en ağır saldırılardan biridir. Bu nedenle manevi tazminatın miktarı belirlenirken davranışın niteliği, tekrar edip etmediği, şiddetle birlikte olup olmadığı ve mağdur üzerindeki etkisi dikkate alınır. Tazminatın genel şartları için Boşanmada Tazminat yazımıza bakılabilir.

Nafaka ve velayet

Ağır kusurlu eş yoksulluk nafakası isteyemez. Velayet kararı çocuğun üstün yararına göre verilir; cinsel şiddet uygulayan ebeveynin davranışları, çocuğun güvenliği bakımından velayet ve kişisel ilişki düzenlemesinde dikkate alınabilir.

Mal paylaşımı

Rızaya aykırı cinsel davranış, TMK m. 236/2’deki pay azaltma hâlleri arasında sayılmamıştır. Pay azaltma yalnızca zina ve hayata kast nedeniyle boşanmada mümkündür. Bu nedenle mal rejiminin tasfiyesi kural olarak yarı yarıya paylaşım esasına göre yapılır.

Örnek olay

K ve L dokuz yıldır evlidir. K, L’nin birkaç kez kendisini rızası dışında doğal olmayan yoldan cinsel ilişkiye zorladığını, son olayda direndiği için kendisini itip duvara çarptığını ileri sürmektedir. K olayın ertesi günü hastaneye başvurmuş, darp raporu almış ve kız kardeşine olanları anlatmıştır. L, K’ye gönderdiği bir mesajda “bir daha olmayacak, kendimi kaybettim” yazmıştır.

K, olaydan iki ay sonra hem TMK m. 162 hem de TMK m. 166/1’e dayanarak dava açar ve aynı gün koruma tedbiri ister. Mahkeme L’nin ortak konuttan uzaklaştırılmasına karar verir. Yargılama sonunda mahkeme, darp raporu, mesaj ve tanık beyanı birlikte değerlendirildiğinde L’nin K’ye karşı onur kırıcı davranışta bulunduğunu ve ağır kusurlu olduğunu kabul ederek boşanmaya, K lehine maddi ve manevi tazminata ve yoksulluk nafakasına hükmeder.

Sıkça sorulan sorular

Sonraki adım

Rızaya aykırı cinsel davranışa maruz kalan kişinin önce kendi güvenliğini sağlaması, gerekirse 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma tedbiri istemesi ve olaydan sonra mümkün olan en kısa sürede sağlık kuruluşuna başvurarak rapor alması gerekir. TMK m. 162 için öngörülen altı aylık hak düşürücü süre ile TCK m. 73’teki altı aylık şikâyet süresi aynı anda işlediğinden, boşanma ve şikâyet seçeneklerinin birlikte ve zaman kaybetmeden değerlendirilmesi önemlidir.

İlgili yazılar: Eşini Sevmediğini Söylemek Boşanma Sebebi mi?

Mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 162, 166, 174, 175, 236; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 73, 102; 6284 sayılı Kanun; Yargıtay 2. HD, 17.10.2011, 2010/15501 E., 2011/16235 K.; Yargıtay 2. HD, 27.06.2014, 2013/24896 E., 2014/14745 K.

Bu yazı, 13 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.