Evlilikte Hakaret ve Küfür: Boşanma Sebebi mi, Suç mu?

Evlilik birliği, eşlere birbirinin kişiliğine saygı gösterme yükümlülüğü getirir. Türk Medeni Kanunu m. 185, eşlerin birliğin mutluluğunu elbirliğiyle sağlamakla yükümlü olduğunu düzenler; bu yükümlülük eşin onurunu zedeleyen söz ve davranışlardan kaçınmayı da kapsar. Eşe yöneltilen hakaret ve küfür, Yargıtay uygulamasında boşanma davalarında en sık rastlanan kusurlu davranışlardandır. Aynı zamanda hakaret, Türk Ceza Kanunu m. 125’te düzenlenmiş bir suçtur. Bu nedenle evlilikte hakaretin iki ayrı hukuki sonucu vardır: aile hukuku bakımından boşanma sebebi ve kusur; ceza hukuku bakımından şikâyete bağlı bir suç.

Fiziksel şiddet ve ağır onur kırıcı davranışlara dayanan özel boşanma sebebi “Hayata Kast ve Pek Kötü Muamele Nedeniyle Boşanma (TMK 162)“, hakaret suçunun genel unsurları ise “Hakaret Suçu ve Sosyal Medyada Hakaret (TCK 125)” yazılarımızda anlatılmıştır. Bu yazı, hakaretin evlilik ilişkisi içindeki sonuçlarına odaklanır.

Kanun metni

Boşanma davasında hakaretin yeri

Genel sebep: TMK 166/1

Eşe hakaret, uygulamada çoğunlukla evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebi çerçevesinde değerlendirilir. Hakaret eden eş kusurlu kabul edilir ve kusur oranı, hakaretin ağırlığına, sıklığına ve ortamına göre belirlenir. Eşin başkalarının yanında, çocukların önünde veya sosyal medyada aşağılanması, kusuru ağırlaştırır.

Özel sebep: TMK 162

Hakaret, eşin onurunu ağır derecede zedeleyecek nitelikteyse TMK m. 162’de düzenlenen “ağır derecede onur kırıcı davranış” kapsamına girer. Bu durumda kusur karşılaştırması yapılmadan boşanma kararı verilebilir. Ancak özel sebep, öğrenmeden itibaren altı ay ve her hâlde beş yıl içinde dava açılmasını gerektirir ve affeden eşin dava hakkı yoktur. Uygulamada sıradan hakaretler genel sebepte, kişinin namusuna veya insanlık onuruna yönelik ağır hakaretler ise özel sebepte değerlendirilir.

Hakaret sayılan söz ve davranışlar

Yargıtay kararlarında kusur olarak kabul edilen hakaret ve küfür türleri çok çeşitlidir:

• Eşe doğrudan küfür etmek,
• Eşe “aptal”, “işe yaramaz”, “beceriksiz” gibi aşağılayıcı sıfatlar kullanmak,
• Eşin namusuna, sadakatine yönelik dayanaksız iddialarda bulunmak,
• Eşin ailesini aşağılamak veya ailesine küfretmek,
• Eşin görünüşü, kilosu, eğitimi veya geçmişi ile alay etmek,
• Eşi başkalarının yanında küçük düşürmek,
• Mesaj, e-posta veya sosyal medya üzerinden aşağılayıcı içerik göndermek veya paylaşmak.

Eşin ailesine hakaret

Eşin anne, babası, kardeşleri ve diğer yakınlarına yöneltilen hakaret ve küfür de evlilik birliğinin sarsılmasına yol açan kusurlu davranıştır. Yargıtay, eşin ailesine hakaret eden tarafı kusurlu saymaktadır. Bunun yanında, eşinin kendi ailesine hakaret etmesine sessiz kalan ve eşini korumayan taraf da kusurlu kabul edilebilir.

Dayanaksız sadakatsizlik suçlamaları

Eşi kanıtsız biçimde aldatmakla suçlamak, özellikle bu suçlamalar başkalarının yanında veya dava dilekçesinde dile getirilmişse, ağır bir onur kırıcı davranıştır. Boşanma davasında karşı tarafı ispat edilemeyen ağır suçlamalarla itham etmek de, Yargıtay uygulamasında kusur olarak değerlendirilebilmektedir.

Hakaretin ispatı

Hakaret iddiasının ispatında en önemli nokta, söylenen sözün içeriğinin açıkça ortaya konmasıdır. Tanığın yalnızca “kavga ediyorlardı, birbirlerine kötü sözler söylüyorlardı” demesi, hangi sözün kim tarafından söylendiğini göstermediği için hakaret olgusunu ispatlamaya çoğu zaman yetmez. Yargıtay, hakaretin içeriğinin somut olarak belirlenmesini aramaktadır. Bu nedenle dilekçede hakaret içeren sözlerin mümkün olduğunca aynen yazılması ve tanığın bu sözleri bizzat duymuş olması önemlidir.

Mesajla yapılan hakaret, kendi telefonuna gelen mesajın sunulmasıyla kolayca ispatlanabilir. Mesajın tarih ve gönderen bilgisi görünecek biçimde saklanması gerekir. Karşı taraf mesajı inkâr ederse, telefonun bilirkişi incelemesine sunulması istenebilir. Yazışma delilinin hukuka uygunluğu “Boşanma Davasında WhatsApp ve Sosyal Medya Yazışmaları” yazımızda anlatılmıştır.

Hakaret nedeniyle başlatılmış bir ceza soruşturması veya kovuşturması varsa, bu dosyadaki ifadeler ve deliller boşanma davasında da kullanılabilir. Ceza mahkemesinin beraat kararı ise boşanma hâkimini kusur değerlendirmesinde bağlamaz; çünkü ceza ve aile hukukunda ispat ölçütleri farklıdır.

Karşılıklı hakaret ve öfke anı

Karşılıklı hakaret

Eşlerin birbirine karşılıklı olarak hakaret ettiği durumlarda hâkim, sözlerin ağırlığını, kimin başlattığını ve sıklığını değerlendirir. Eşdeğer hakaretlerde kusurlar eşit sayılabilir. Bir eşin sürekli ağır küfürlerine karşı diğerinin tek bir tepkisel sözü ise daha hafif kusur olarak kabul edilir.

Öfke anında söylenen sözler

Tartışma sırasında öfkeyle söylenen sözler de kural olarak hakaret niteliğindedir ve kusur sayılır. Ancak haksız bir saldırıya karşı anlık tepki olarak söylenen sözler, kusur dengesinde hafif değerlendirilebilir. Ceza hukukunda da TCK m. 129, haksız fiile tepki olarak veya karşılıklı işlenen hakarette cezanın indirilebileceğini veya ceza verilmeyebileceğini düzenler.

Sosyal medyada eşe hakaret

Eşe yönelik hakaretin sosyal medya üzerinden yapılması, hem aile hukuku hem ceza hukuku bakımından ayrı bir ağırlık taşır. Eşin herkese açık bir paylaşımla aşağılanması, onu yalnızca kendisine karşı değil, geniş bir çevre önünde küçük düşürür. Yargıtay uygulamasında eşi hedef alan paylaşımlar, ağır onur kırıcı davranış veya ağır kusur olarak değerlendirilebilmektedir. Eşin isminin açıkça yazılmadığı ancak çevresi tarafından kolayca tanınabildiği “üstü kapalı” paylaşımlar da bu kapsamda ele alınabilir.

Ceza hukuku bakımından hakaretin alenen işlenmesi, TCK m. 125/4 uyarınca cezanın altıda biri oranında artırılmasını gerektirir. Bu nedenle sosyal medyada yapılan hakaret, özel mesajla yapılan hakarete göre daha ağır sonuç doğurur. Paylaşımın ekran görüntüsü, paylaşım tarihi ve hesap bilgisi görünecek biçimde alınmalı; paylaşım silinmeden önce gerekirse noter tespiti yaptırılmalıdır.

Dava dilekçesinde ve duruşmada söylenen sözler

Boşanma davası sürecinde tarafların birbirine yönelik ağır ifadeler kullanması sık görülür. TCK m. 128, yargı mercileri nezdinde yapılan yazılı veya sözlü başvuru, iddia ve savunmalar kapsamında kişilerle ilgili somut isnatlarda veya olumsuz değerlendirmelerde bulunulması hâlinde ceza verilmeyeceğini düzenler; bunun için isnat ve değerlendirmelerin gerçek ve somut vakıalara dayanması ve uyuşmazlıkla bağlantılı olması gerekir. Bu hüküm, iddia ve savunma dokunulmazlığı olarak bilinir. Ancak bu koruma sınırsız değildir; uyuşmazlıkla ilgisi bulunmayan, yalnızca karşı tarafı aşağılamaya yönelik küfür ve hakaretler bu kapsamda değerlendirilmez. Dilekçede kullanılan dil, hem ceza sorumluluğu hem de hâkimin taraflara bakışı bakımından ölçülü tutulmalıdır.

Hakaretin sonuçları

Kusur ve boşanma

Hakaret eden eş kusurlu sayılır. Hakaretin ağırlığı ve sıklığı arttıkça kusur oranı da ağırlaşır. Diğer eşin de kusuru varsa, kusur karşılaştırması yapılır. Kusurun nasıl belirlendiği “Boşanmada Kusur” yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Manevi tazminat

Hakarete uğrayan eşin kişilik hakları saldırıya uğradığından, TMK m. 174/2 uyarınca manevi tazminat isteyebilir. Tazminat miktarı; hakaretin ağırlığı, tarafların sosyal ve ekonomik durumu ve kusur oranı dikkate alınarak belirlenir. Hakaret nedeniyle boşanma davasından bağımsız olarak genel hükümlere göre ayrı bir manevi tazminat davası açılması da mümkündür; ancak aynı olay için iki kez tazminat alınamaz. Ayrıntılar “Hakaret Nedeniyle Manevi Tazminat” yazımızdadır.

Yoksulluk nafakası

Ağır kusurlu olan hakaret eden eş, yoksulluk nafakası isteyemez. Hakarete uğrayan eş ise şartları varsa yoksulluk nafakası isteyebilir.

Ceza hukuku boyutu

Eşe yönelik hakaret TCK m. 125 kapsamında suçtur ve üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası gerektirir. Hakaretin mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmesi de aynı cezayı gerektirir; yani mesajla yapılan hakaret de suçtur. Suçun soruşturulması mağdurun şikâyetine bağlıdır (TCK m. 131). Şikâyet süresi, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı aydır (TCK m. 73). Şikâyete bağlı suçlarda uzlaştırma hükümleri de gündeme gelebilir.

Hakaretle birlikte tehdit (TCK m. 106) veya yaralama (TCK m. 86) da varsa, bu suçlar ayrıca değerlendirilir. Eşe karşı kasten yaralama, nitelikli hâl olarak daha ağır cezayı gerektirir ve şikâyete bağlı değildir.

Hakaretin tek başına boşanma sebebi olup olmadığı

Uygulamada tek bir hakaret olayının evlilik birliğini temelinden sarstığının kabulü, olayın ağırlığına ve tarafların sosyal durumuna göre değerlendirilir. Ağır bir aşağılama, aile büyüklerinin veya çocukların önünde yapılan küfür ya da namusa yönelik isnat, tek başına dahi şiddetli geçimsizlik için yeterli görülebilir. Buna karşılık sıradan bir tartışmada sarf edilen ve sonrasında taraflarca aşılan sözler, diğer olaylarla birlikte değerlendirilir. Hakarete uğrayan eşin bu olaydan sonra evliliği sürdürmesi, olayı affettiği yönünde yorumlanabileceğinden dava stratejisi kurulurken affın varlığı da dikkate alınmalıdır.

Yargıtay kararlarında eşe hakaret

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin yakın tarihli kararları, evlilik içindeki hakaretin boşanma davasında hangi koşullarda kusur olarak değerlendirildiğini oldukça net biçimde ortaya koymaktadır. Bu kararlardan çıkan ilk ve en önemli ders, hakaret iddiasının somut olarak ispatlanması gerektiğidir. Tanığın “eşine hakaret ederdi” demesi yeterli görülmemekte; söylenen sözün ne olduğu, ne zaman ve hangi ortamda söylendiği ile tanığın bunu bizzat duyup duymadığı aranmaktadır.

Soyut tanık beyanı yeterli değildir

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2023/1996 E., 2023/4909 K. sayılı ve 19.10.2023 tarihli kararında, kadına yüklenen hakaret kusurunu tanık beyanlarının soyut kalması nedeniyle kabul etmemiştir. Kararda bu husus şöyle ifade edilmiştir:

Aynı yaklaşım Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2024/568 E., 2024/1230 K. sayılı ve 27.02.2024 tarihli kararında da görülmektedir. Bu dosyada kadının hakaret ettiği ispatlanmış, buna karşılık kıskançlık iddiasına ilişkin tanık beyanları soyut bulunmuş; sonuçta erkek ağır, kadın ise az kusurlu kabul edilmiştir. Kararlar birlikte okunduğunda, aynı dosyada bir iddianın ispatlanıp diğerinin ispatlanamamasının kusur oranını doğrudan değiştirdiği görülmektedir.

Söylenen sözün aktarılması kusuru ispatlar

Tanık, eşlerden birinin kullandığı sözleri açıkça aktardığında durum değişmektedir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2022/1138 E., 2022/2658 K. sayılı ve 21.03.2022 tarihli kararında, hakarete ilişkin sözleri bizzat aktaran tanık beyanını soyut saymamış, hakareti kusur olarak değerlendirerek erkeğin ağır kusurlu olduğunu kabul etmiştir. Bu nedenle dava dilekçesinde ve tanık listesinde hangi sözün kim tarafından, hangi tarihte ve kimlerin yanında söylendiğinin belirtilmesi büyük önem taşımaktadır.

Aileye yönelik aşağılayıcı sözler

Hakaretin yalnızca eşe doğrudan yöneltilmesi gerekmez. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/8796 E., 2024/5089 K. sayılı ve 01.07.2024 tarihli kararına konu dosyada ilk derece mahkemesi, erkeğin kadının annesini arayarak kadının namusuna yönelik aşağılayıcı sözler söylediğini tespit etmiş ve erkeği ağır ve tek kusurlu kabul etmiştir. Eşin ailesine karşı onu küçük düşüren, namusunu ve onurunu hedef alan sözler, evlilik birliğini temelinden sarsan ağır bir kusur olarak değerlendirilmektedir.

Tepkisel hakaretin sınırları

Uygulamada sık ileri sürülen savunmalardan biri, hakaretin karşı tarafın davranışına verilen bir tepki olduğudur. Yargıtay bu savunmayı her durumda kabul etmemektedir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/5177 E., 2024/3819 K. sayılı ve 23.05.2024 tarihli kararına konu dosyada bölge adliye mahkemesi kadının “adi, şerefsiz” sözlerini tepkisel kabul etmiş; Yargıtay ise kadının hakaretinin tepkisel olarak kabul edilemeyeceğini ve ispatlandığını belirterek bu değerlendirmeyi yerinde görmemiştir. Bir sözün tepkisel sayılabilmesi için, hemen öncesinde karşı tarafın ağır bir saldırısının bulunması ve tepkinin bununla orantılı kalması gerekir. Önceki bir tartışmanın kırgınlığıyla günler sonra söylenen sözler tepkisel sayılmaz.

Ailenin müdahalesi karşısında sessiz kalma ve hakaret

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/6773 E., 2024/4481 K. sayılı ve 10.06.2024 tarihli kararına konu dosyada bölge adliye mahkemesi, ailesinin evliliğe müdahalesine sessiz kalan ve eşine hakaret eden kadını ağır kusurlu kabul etmiştir. Bu karar, hakaretin çoğu zaman tek başına değil, diğer kusurlu davranışlarla birlikte değerlendirildiğini ve kusur oranının bu davranışların toplamına göre belirlendiğini göstermektedir.

İspatlanamayan ağır itham

Eşine karşı ağır ve asılsız ithamlarda bulunulduğu iddiası da diğer vakıalar gibi ispatlanmalıdır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/165 E., 2024/4621 K. sayılı ve 12.06.2024 tarihli kararında, kadına yüklenen asılsız ve ağır itham ve iftira vakıasının ispatlanamadığı ve bu nedenle kadına kusur olarak yüklenemeyeceği belirtilmiştir. Ancak aynı dosyada kadının ispatlanan başka kusurlu davranışları bulunduğundan sonuç değişmemiştir. Bu da tek bir vakıanın düşmesinin davanın sonucunu her zaman etkilemeyeceğini göstermektedir.

Sık yapılan hatalar

• Dilekçede hakaret içeren sözleri yazmamak; “eşim bana hakaret etti” demekle yetinmek.
• Hakarete yalnızca duyuma dayalı tanıklarla dayanmak.
• Barışma sonrası eski hakaretleri ana iddia olarak sunmak; affedilen olaylar kusur sayılmaz.
• Karşı taraf da hakaret iddiasında bulunuyorsa kendi sözlerini göz ardı etmek.
• Ceza şikâyeti için altı aylık süreyi kaçırmak.

Örnek olay

D, eşi E’nin evlilik boyunca kendisine ve annesine sık sık küfrettiğini ileri sürerek dava açar. Dilekçede E’nin bayram ziyaretinde annesine söylediği sözü aynen yazar ve E’nin gönderdiği aşağılayıcı mesajları sunar. Tanık olarak dinlenen komşu, E’nin balkonda D’ye bağırarak küfrettiğini bizzat duyduğunu anlatır. E ise D’nin de kendisine “işe yaramaz” dediğini ileri sürer; ancak bunu yalnızca bir tanıkla ve genel ifadelerle destekler. Mahkeme E’yi ağır kusurlu sayar; D lehine manevi tazminata hükmeder.

Sıkça sorulan sorular

Sonraki adım

Eşinin hakaret ve küfürleri nedeniyle boşanmayı düşünen kişi, olayları tarih ve sözlerle birlikte not etmeli, mesajları saklamalı ve sözleri bizzat duyan tanıkları belirlemelidir. Ceza şikâyeti düşünülüyorsa altı aylık süre takip edilmelidir. Dilekçede hakaretin içeriği somut biçimde yazılmalı ve manevi tazminat talebi unutulmamalıdır.

Mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 162, 166, 174, 175, 185; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 73, 86, 106, 125, 129, 131.

Bu yazı, 13 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.