Av. Emrah Karatay
Mirasın reddi, borçları malvarlığından fazla olan bir mirasbırakanın mirasçılarının bu borçlardan sorumlu olmamak için başvurduğu yoldur. Reddin şartları, üç aylık süre ve borca batık terekede hükmen ret Mirasın Reddi: Şartları, Üç Aylık Süre ve Hükmen Ret yazımızda açıklanmıştır. Bu yazı ise uygulamaya, yani ret beyanının hangi mahkemeye, hangi belgelerle ve nasıl bir dilekçeyle verileceğine odaklanmaktadır. Yazının sonunda yetişkin mirasçı, küçük çocuk adına ret ve süre uzatma talebi için uyarlanabilir dilekçe örnekleri bulunmaktadır.
KISA CEVAP
- Ret beyanı sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı olarak yapılır (TMK m. 609).
- Süre, yasal mirasçılar için mirasbırakanın ölümünün öğrenildiği tarihten itibaren üç aydır (TMK m. 606).
- Dilekçede hasım gösterilmez; mirasın reddi çekişmesiz yargı işidir ve maktu harç alınır.
- Ret beyanı kayıtsız şartsız olmalıdır; “borçlar ödenirse kabul ederim” gibi şartlı beyan geçersizdir.
- Vekil aracılığıyla ret için vekaletnamede mirası reddetme yetkisinin açıkça yazılması gerekir (HMK m. 74).
- Ret süresi geçmişse ve mirasbırakan borca batık öldüyse hükmen ret davası açılabilir; bu dava için süre yoktur.
Ret beyanı hangi mahkemeye verilir?
Mirasın reddi, mirasçılar tarafından sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, TMK m. 609). Süresi içinde yapılan ret beyanı, mirasın açıldığı yerin sulh mahkemesince özel kütüğe yazılır. Mirasın açıldığı yer, mirasbırakanın son yerleşim yeridir (TMK m. 576).
Mirasçının mirasbırakanın son yerleşim yerinden farklı bir şehirde yaşaması hâlinde, uygulamada ret beyanı mirasçının bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesine de verilebilmekte ve bu mahkeme beyanı tutanağa geçirerek mirasın açıldığı yer sulh hukuk mahkemesine göndermektedir. Ancak üç aylık sürenin son günlerinde bu yolu kullanmak, kayıt aşamasında gecikmeye yol açabileceğinden riskli olabilir. Süre yaklaşıyorsa doğrudan mirasın açıldığı yer mahkemesine, gerekirse UYAP Vatandaş Portal veya e-Devlet üzerinden elektronik olarak başvurmak daha güvenlidir.
Dilekçeye eklenecek belgeler
Ret beyanı için kanun belirli belgeler saymamıştır; ancak mahkemeler genellikle şu belgeleri ister:
- Mirasçının nüfus cüzdanı fotokopisi,
- Mirasbırakanın ölüm tarihini gösteren nüfus kaydı veya ölüm belgesi,
- Mirasçılık sıfatını gösteren nüfus aile kayıt örneği (mirasçılık belgesi zorunlu değildir),
- Vekil aracılığıyla başvuruluyorsa özel yetki içeren vekaletname,
- Küçük veya kısıtlı adına başvuruluyorsa velayet veya vesayet belgesi.
Mahkeme, mirasçının kimliğini doğrulamak ve ret beyanının mirasçının kendi iradesi olduğundan emin olmak için çoğu zaman mirasçıyı duruşmaya çağırır ve beyanını tutanağa geçirir. Bu nedenle dilekçede güncel adres ve telefon bilgisinin yazılması önemlidir.
Harç ve masraf
Mirasın reddi çekişmesiz yargı işidir. Dilekçede davalı gösterilmez ve maktu başvuru harcı ile karar harcı ödenir. Tebligat masrafı için de az miktarda gider avansı yatırılır. Birden fazla mirasçının aynı dilekçeyle ret beyanında bulunması mümkündür; ancak her mirasçının beyanını ayrı ayrı imzalaması veya duruşmada ayrıca tekrarlaması gerekir.
Dilekçe yazarken dikkat edilecek noktalar
- Kayıtsız şartsız beyan: Reddin kayıtsız ve şartsız olması gerekir (TMK m. 609/2). Dilekçede “borç çıkarsa reddediyorum” veya “evi alıp borçları reddediyorum” gibi koşullu ve kısmi ifadeler kullanılmamalıdır. Miras kısmen reddedilemez.
- Mirasbırakanın kimlik bilgileri: Ad soyad, T.C. kimlik numarası, ölüm tarihi ve son adresi eksiksiz yazılmalıdır.
- Mirasçı ile ilişki: Mirasçının mirasbırakanla bağı (oğlu, kızı, eşi, kardeşi) belirtilmelidir.
- Öğrenme tarihi: Ölümün daha sonra öğrenildiği ileri sürülüyorsa, öğrenme tarihi ve bunu gösteren deliller açıklanmalıdır; çünkü süre bu tarihten başlar.
- Tereke işlemlerine karışmama: Mirasçı, ret süresi dolmadan tereke işlemlerine karışırsa, tereke mallarını gizlerse veya kendisine malederse artık mirası reddedemez (TMK m. 610/2). Ölünün banka hesabından para çekmek, aracını satmak veya kiracılardan kira tahsil etmek bu sonuca yol açabilir. Bu tür işlemlerden kaçınılmalıdır.
Küçük veya kısıtlı adına ret
Velayet altındaki küçük adına ret beyanı yasal temsilcileri olan ana ve baba tarafından yapılır. Ancak ana veya baba da aynı mirasbırakanın mirasçısıysa, örneğin babanın ölümü üzerine anne hem kendisi hem çocukları adına reddediyorsa, menfaat çatışması ihtimali nedeniyle mahkeme çocuğa temsil kayyımı atanmasını isteyebilir (TMK m. 426/2). Kayyım atanması zaman alacağından bu durumdaki mirasçıların başvurularını süre bitmeden yapması önemlidir.
Vesayet altındaki kişi adına mirasın reddi için vasinin, vesayet makamının izninden sonra denetim makamının da iznini alması gerekir (TMK m. 463/5). Vasinin izin talebi ile ret beyanının süre içinde yapılması gerektiğinden, izin süreci uzayacaksa ret süresinin uzatılması da istenmelidir.
Süre uzatma talebi
Sulh hâkimi, önemli sebeplerin varlığı hâlinde mirasçılara ret için tanınan süreyi uzatabilir veya yeni bir süre verebilir (TMK m. 615). Tereke hakkında yeterli bilgi edinilememesi, mirasbırakanın borçlarının araştırılmasının zaman alması, yurt dışında bulunma veya ağır hastalık önemli sebep sayılabilir. Süre uzatma talebinin üç aylık süre dolmadan yapılması gerekir. Talep reddedilirse mirasçının süre içinde ret beyanında bulunabilmesi için uzatma talebiyle birlikte ihtiyati olarak ret beyanında bulunması da düşünülebilir.
Hükmen ret davası: süre geçmişse
Ölümü tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır (TMK m. 605/2). Bu durumda mirasçı, üç aylık süreyi kaçırmış olsa bile, mirasın hükmen reddedildiğinin tespiti için dava açabilir. Hükmen ret davası çekişmeli bir davadır; tereke alacaklıları davalı gösterilir ve dava sulh hukuk mahkemesinde değil, asliye hukuk mahkemesinde görülür. Bu dava için kanunda bir süre öngörülmemiştir; mirasçı alacaklının icra takibine karşı da bu iddiayı ileri sürebilir. Davada terekenin borca batık olduğu, mirasbırakanın ölüm tarihindeki mal varlığı ve borçları bilirkişi incelemesiyle ortaya konulur.
Ret sonrası alacaklılar ve icra takipleri
Ret beyanı, mirasçıyı tereke borçlarından kurtarır; ancak alacaklılar bazı durumlarda reddin geçersizliğini ileri sürebilir. Ret süresi içinde terekeye ilişkin olağan yönetimi aşan işlemler yapan mirasçı, mirası reddetme hakkını kaybeder (TMK m. 610/2).
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 16.03.2015 tarihli, E. 2015/1745, K. 2015/2837 sayılı kararı
Buna göre murisin alacaklıları tarafından Türk Medeni Kanununun 617. maddesine dayanılarak mirasın reddinin iptali davası açılamaz Ayrıca Türk Medeni Kanununun 610/2 maddesi gereğince de ‘Ret süresi sona ermeden mirasçı olarak tereke işlemlerine karışan, terekenin olağan yönetimi niteliğinde olmayan veya mirasbırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli olanın dışında işler yapan ya da tereke mallarını gizleyen veya kendisine maleden mirasçı, mirası reddedemez.’ Murisin alacaklıları tarafından bu hükme göre mirasın reddinin iptali davası açılabilir.
Bu nedenle ret beyanı verilmeden önce miras bırakanın aracının satılması, banka hesabındaki paranın çekilmesi veya tereke mallarının mirasçılar arasında paylaşılması gibi işlemlerden kaçınılmalıdır. Dilekçede bu tür işlemlerin yapılmadığının belirtilmesi de yararlıdır.
Ret süresi içinde mirasçılar hakkında icra takibi de sınırlanmıştır. İcra ve İflas Kanunu m. 53 uyarınca mirasçı mirası kabul veya reddetmemişse, ret süresince mirasçılar hakkında takip yapılamaz.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 19.11.2018 tarihli, E. 2017/8971, K. 2018/11649 sayılı kararı
İİK.’nun 53. maddesine göre; borçlunun ölüm günü ile beraber üç gün içinde takip geri bırakılır. Mirasçı, mirası kabul veya reddetmemişse, mirası ret süresince mirasçılar hakkında takip yapılamaz. (…) İİK.’nun 53. maddesine aykırılık iddiası ise; kamu düzeni ile ilgili olduğundan İİK.’nun 16/2.maddesi uyarınca süresiz şikayete tâbidir.
Ret süresi içinde başlatılan bir takip varsa, mirasçı ret beyanını verdikten sonra icra mahkemesine şikâyet yoluyla takibin iptalini isteyebilir.
Örnek dilekçe 1: Yetişkin mirasçının ret beyanı
Mirasın reddi dilekçesi (örnek)
… SULH HUKUK MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİNE. TALEPTE BULUNAN: Ad Soyad (T.C. Kimlik No: …), Adres: … MİRASBIRAKAN: Ad Soyad (T.C. Kimlik No: …), Ölüm tarihi: …/…/…, Son yerleşim yeri: … KONU: Mirasın reddi beyanımın tespiti ve özel kütüğe kaydı talebidir. AÇIKLAMALAR: 1. Mirasbırakan … …/…/… tarihinde vefat etmiştir. Ben mirasbırakanın … (oğlu/kızı/eşi) olup yasal mirasçısıyım. 2. Mirasbırakanın ölümünü …/…/… tarihinde öğrendim. TMK m. 606’da öngörülen üç aylık süre dolmamıştır. 3. Terekeye ilişkin herhangi bir işleme karışmadım. 4. TMK m. 605 ve 609 uyarınca mirasbırakanın mirasını kayıtsız ve şartsız olarak reddediyorum. HUKUKİ NEDENLER: TMK m. 605, 606, 609 ve ilgili mevzuat. DELİLLER: Nüfus kayıt örneği, ölüm belgesi, her türlü yasal delil. SONUÇ VE İSTEM: Mirasbırakanın mirasını kayıtsız şartsız reddettiğime ilişkin beyanımın tespiti ile özel kütüğe kaydına ve tarafıma reddi gösterir belge verilmesine karar verilmesini saygılarımla arz ederim. Tarih, imza.
Örnek dilekçe 2: Küçük çocuk adına ret
Küçük adına mirasın reddi (örnek eklenecek bölüm)
TALEPTE BULUNAN: Ad Soyad (küçük), T.C. Kimlik No: … VELİSİ: Ad Soyad (annesi), T.C. Kimlik No: … AÇIKLAMALAR: (…) Velisi bulunduğum küçük …, mirasbırakan …’in yasal mirasçısıdır. Mirasbırakanın borçlarının malvarlığından fazla olduğu anlaşıldığından, küçüğün menfaatine uygun olarak mirası küçük adına kayıtsız şartsız reddediyorum. Mahkemece menfaat çatışması bulunduğu değerlendirilirse küçüğe TMK m. 426 uyarınca temsil kayyımı atanmasını ve ret beyanının kayyım aracılığıyla alınmasını talep ederim.
Örnek dilekçe 3: Süre uzatma talebi
Ret süresinin uzatılması talebi (örnek eklenecek bölüm)
AÇIKLAMALAR: (…) Mirasbırakanın … bankasındaki kredi borçları ile … adresindeki işyerine ilişkin vergi borçlarının miktarı henüz tespit edilememiştir. Terekenin aktif ve pasifinin belirlenebilmesi için ilgili kurumlardan bilgi istenmiş, cevap beklenmektedir. Bu nedenle TMK m. 615 uyarınca mirası ret süresinin … ay uzatılmasına karar verilmesini talep ederim.
Sıkça sorulan sorular
Mirası reddeden kişinin payı kime geçer?
Yasal mirasçının reddettiği pay, mirasbırakan ondan önce ölmüş gibi onun altsoyuna geçer (TMK m. 611). Bu nedenle mirası reddeden kişinin çocuklarının da ayrıca reddetmesi gerekebilir. En yakın yasal mirasçıların tamamı reddederse miras sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir (TMK m. 612).
Ret beyanından sonra geri dönülebilir mi?
Ret beyanı kural olarak geri alınamaz. Ancak irade sakatlığı (yanılma, aldatma, korkutma) varsa reddin iptali dava yoluyla istenebilir. Bu konu Mirasın Reddinin İptali Davası (TMK 617): Alacaklılar Ne Zaman Dava Açabilir? yazımızda ele alınmıştır.
Ret beyanı e-Devlet üzerinden yapılabilir mi?
UYAP Vatandaş Portal üzerinden elektronik imza veya e-Devlet girişiyle sulh hukuk mahkemesine dilekçe gönderilebilmektedir. Mahkeme, kimlik doğrulaması için mirasçıyı ayrıca duruşmaya çağırabilir.
Ret beyanı geri alınabilir mi?
Mirasın reddi kesin bir beyandır ve kural olarak geri alınamaz. Ancak beyanın yanılma, aldatma veya korkutma gibi irade sakatlıklarıyla verildiği ileri sürülerek iptali dava yoluyla istenebilir.
Sonuç
Mirasın reddi, doğru mahkemeye, süresi içinde ve kayıtsız şartsız bir beyanla yapılmalıdır. Dilekçenin mirasbırakan ve mirasçı bilgilerini eksiksiz içermesi, öğrenme tarihinin açıklanması ve tereke işlemlerine karışılmaması, ret beyanının ileride geçerliliğinin tartışılmasını önler. Süre geçmişse borca batık terekelerde hükmen ret davası hâlâ bir imkân sunar.
İlgili yazılar: Mirasçıların Tereke Borçlarından Sorumluluğu: Ölenin Borcunu Kim Öder?, Ölen Borçlu Hakkında İcra Takibi ve Mirasçılar (İİK 53)
Mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu.
Bu yazı, 24 Ekim 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.