Ev Haciz Talebi ve Konutta Haciz: İcra Mahkemesi Onayı, Usul ve Dilekçe Örneği

Ev haciz talebi, alacaklının borçlunun oturduğu konutta bulunan malların haczedilmesi için icra dairesine yaptığı başvurudur. 28 Mart 2023’te yürürlüğe giren 7445 sayılı Kanunla 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’na (İİK) eklenen m. 79/a’ya göre icra müdürü, haciz istenen yerin konut olduğunu tespit ederse konutta haciz kararı verir ve bu kararı icra mahkemesinin onayına sunar. Haciz ancak icra mahkemesi onay verdikten sonra yapılabilir. Aynı Kanunla ailenin ortak kullanımına hizmet eden bütün ev eşyası haczedilemez hâle gelmiştir; bu nedenle ev haczi bugün çoğunlukla para, altın, değerli eşya ve borçlunun işiyle ilgili olmayan kıymetli mallara yöneliktir.

Kanun metni

Ev haczinde 2023 değişikliği

7445 sayılı Kanun öncesinde alacaklılar, takip kesinleştikten sonra icra dairesinden borçlunun konutunda haciz yapılmasını isteyebiliyor ve icra müdürü bu talebi doğrudan yerine getirebiliyordu. Uygulamada televizyon, buzdolabı, çamaşır makinesi gibi eşyalar, aynı türden birden fazla bulunuyorsa haczediliyor ve borçlu üzerinde ağır bir baskı aracı olarak kullanılıyordu.

7445 sayılı Kanun iki önemli değişiklik getirdi:

1. Konutta haciz icra mahkemesi onayına bağlandı. İcra müdürü artık konutta haciz kararını tek başına uygulayamaz; kararın icra mahkemesince onaylanması gerekir (İİK m. 79/a).
2. Bütün ev eşyası haczedilemez hâle geldi. Önceki metinde “birden fazla olan eşyadan biri” haczedilemezken, yeni metinde ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyası haczedilemez (İİK m. 82/1-3).

Geçici madde 19’a göre bu hükümler, değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce verilen konutta haciz kararları ve önceden haczedilmiş eşyalar hakkında uygulanmaz.

Konutta haciz kararı nasıl alınır?

1. Alacaklının talebi

Takip kesinleştikten sonra alacaklı, borçlunun yerleşim yerinde haciz yapılmasını icra dairesinden ister. Talepte borçlunun açık adresi ve adresin konut olduğu belirtilir.

2. İcra müdürünün kararı

İcra müdürü, haciz istenen yerin konut olduğunu tespit ederse, bu yerde haciz yapılmasına karar verir ve kararı derhal icra mahkemesinin onayına sunar (İİK m. 79/a-1). Adresin konut mu işyeri mi olduğu, adres kayıt sistemi, borçlunun beyanları ve dosyadaki diğer bilgilerle belirlenir.

3. İcra mahkemesinin onayı

İcra mahkemesi, dosyanın kendisine gönderildiği tarihten itibaren en geç üç gün içinde dosya üzerinden inceleme yapar (İİK m. 79/a-2). İki sonuç mümkündür:

• Yerin konut olduğu anlaşılırsa mahkeme kararı kesin olarak onaylar; karar icra dairesine bildirilince haciz işlemleri yapılır.
• Yerin konut olmadığı anlaşılırsa mahkeme konutta haciz kararını kesin olarak kaldırır; icra müdürü haciz talebi hakkında yeniden karar verir. Bu durumda yer işyeri gibi değerlendirilir ve icra mahkemesi onayı gerekmez.

4. Haciz sırasında ortaya çıkan durum

Mahkemenin onayından sonra hacze gidilen yerin konut olmadığı anlaşılırsa hacze devam edilir. Tersine, konut olmadığı kabul edilen bir yerde haciz sırasında yerin konut olduğu anlaşılır ve borçlu hacze rıza göstermezse haciz işlemine son verilir ve onay usulü baştan uygulanır (İİK m. 79/a-3).

İhtiyati haciz kararlarının uygulanmasında bu onay usulü aranmaz (İİK m. 79/a son fıkra).

Evde hangi mallar haczedilebilir?

İİK m. 82, haczedilemeyen malları sayar. Ev haczinde en önemli bent, kişisel eşya ve ev eşyasına ilişkin üçüncü benttir.

7445 sayılı Kanunla İİK m. 82’nin ikinci fıkrasındaki “3” ibaresi de çıkarılmıştır. Bu değişiklikten önce, borç doğrudan ev eşyasının bedelinden doğmuşsa (örneğin taksitle alınan buzdolabının bedeli için takip yapılıyorsa) o eşya haczedilebiliyordu. Bugün bu istisna ev eşyası için uygulanmaz.

Haczedilemeyen mallar ve haline münasip ev kavramı Haczedilemeyen Mallar: Ev Eşyası, Haline Münasip Ev ve Meslek Araçları yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Haciz sırasında yapılan işlemler

Haczi icra müdürü kendisi yapabileceği gibi yardımcısı veya kâtiplerinden birine de yaptırabilir (İİK m. 80/1). Borçlu haciz sırasında evde değilse ve hemen getirilmesi mümkün değilse haciz gıyabında yapılır.

Talep hâlinde borçlu kilitli yerleri ve dolapları açmak, eşyayı göstermek zorundadır. Gerekirse bu yerler zorla açtırılır (İİK m. 80/3). Haczi yapan memur, borçlunun üzerinde para, kıymetli evrak, altın veya gümüş sakladığını anlar ve borçlu bunları vermekten kaçınırsa borçlunun şahsına karşı kuvvet kullanılabilir. Gerekirse kolluk kuvvetlerinden yardım istenir.

Haciz sırasında evde bulunan bir eşyanın borçluya değil başka birine (örneğin eşine, ev arkadaşına veya kiraya verene) ait olduğu ileri sürülürse, bu iddia tutanağa yazılır. Bu durumda istihkak prosedürü işler. Bu konu İstihkak Davası: Borcu Olmayan Kişinin Malı Haczedilince Ne Yapılır? yazımızda ele alınmıştır.

Haciz için mahallinde bir tutanak tutulur. Tutanakta alacaklı ve borçlunun adları, alacak miktarı, haczin günü ve saati, haczedilen mallar ve değerleri ile üçüncü kişilerin iddiaları yazılır (İİK m. 102). Haczedilebilir mal bulunamazsa bu durum da tutanağa kaydedilir; bu tutanak aciz belgesi hükmündedir.

Gece ve tatil günü

Güneşin batmasından bir saat sonra ile doğmasından bir saat önceki gece vaktinde takip işlemi yapılamaz. Tatil günlerinde ise haciz yapılabilir. Borçlunun mal kaçırdığı anlaşılırsa gece de haciz yapılabilir (İİK m. 51). Ayrıntılar İcra Hukukunda Tatil ve Erteleme Hâlleri (İİK 51-56): Takip Ne Zaman Durur? yazımızdadır.

Ev haciz talebi dilekçe örneği

Aşağıdaki örnek, takip kesinleştikten sonra icra dairesine verilecek bir talebin genel çerçevesini gösterir. Somut dosyaya göre uyarlanmalıdır.

Ev haczinin pratik sonucu

Ev eşyasının haczedilemez hâle gelmesiyle konutta haciz, alacaklı açısından eskisine göre daha az sonuç veren bir yol olmuştur. Bununla birlikte konutta haciz şu durumlarda hâlâ işlev görür:

• Borçlunun evde nakit para, döviz veya altın bulundurduğuna dair bilgi varsa,
• Borçlunun ev eşyası niteliği taşımayan değerli eşyaları (tablo, koleksiyon, lüks saat gibi) varsa,
• Tasarrufun iptali davası açmak için aciz belgesi hükmündeki haciz tutanağına ihtiyaç duyuluyorsa.

Son durum özellikle önemlidir. Borçlunun malvarlığını yakınlarına devrettiğinden şüphelenen alacaklı, konutta yapılan ve “haczi kabil mal bulunamadı” kaydını içeren tutanakla tasarrufun iptali davası açabilir. Bu konu Borç Ödemeden Aciz Belgesi: Ne Zaman Verilir, Alacaklıya Hangi Hakları Tanır? yazımızda anlatılmıştır.

Güncel Yargıtay kararları

İcra müdürünün haciz talebini yerine getirme yükümlülüğü

Yargıtay, haciz talebinin yerine getirilip getirilmemesi konusunda icra müdürüne takdir yetkisi tanınmadığını vurgular. Borçlunun gösterilen adresinde haciz istenmişse müdür, gerekirse kilitli kapıları çilingirle açtırarak haczi yapmak zorundadır. Adreste bulunan üçüncü kişi yerin borçluyla ilgisi olmadığını söylese bile bu beyan tutanağa geçirilir ve İİK m. 96 ve devamındaki istihkak usulü işletilir. Aynı kararda, adresin borçluya ait olup olmadığının anlaşılması için haciz mahallinde evrak araştırması yapılmasının da usule uygun olduğu kabul edilmiş, talebi reddeden müdürlük işlemine karşı yapılan şikâyetin reddi bozulmuştur.

Bu karar konutta haciz bakımından da önemlidir: İcra mahkemesi konutta haciz kararını onayladıktan sonra müdürlük, adreste kimsenin bulunmaması veya kapının açılmaması gerekçesiyle haczi yapmaktan kaçınamaz.

Haczedilmezlik değerlendirmesinde yerin niteliği

İİK m. 82/1-3’teki ev eşyası korumasının kapsamı, eşyanın bulunduğu yerin niteliğine göre belirlenir. Yargıtay’ın onadığı bir kararda, borçlunun asansör işletmesi olarak kullandığı işyerinde haczedilen buzdolabı ve klima gibi eşyalar, teşebbüs niteliğindeki işyerinde bulunduğu için ev eşyası korumasından yararlandırılmamış ve haczedilmezlik şikâyeti reddedilmiştir.

Bu nedenle konutla işyerinin aynı adreste bulunduğu durumlarda, haciz tutanağında her eşyanın hangi bölümde ve hangi amaçla kullanıldığının açıkça yazılması, sonradan çıkacak şikâyet uyuşmazlığının çözümünü kolaylaştırır.

Meskeniyet şikâyetinde taraf sıfatı

Borçlunun oturduğu taşınmaza haciz konulduğunda haline münasip ev iddiası (İİK m. 82/1-12) yalnızca takip borçlusu tarafından ileri sürülebilir. Yargıtay, tapuda lehine aile konutu şerhi bulunan ve borçludan ayrı yaşayan eşin meskeniyet şikâyetini aktif husumet yokluğundan reddeden kararı onamıştır.

Aile konutu şerhi, eşe taşınmaz üzerinde haczi engelleyen bir hak vermez; borçlunun eşi ancak kendisine ait eşya için istihkak yoluna başvurabilir.

Uygulamada sık yapılan hatalar

• Onay beklemeden hacze gitmek. İİK m. 79/a uyarınca konut olduğu tespit edilen yerde icra mahkemesi onayı alınmadan yapılan haciz usule aykırıdır ve şikâyetle iptali istenebilir. İhtiyati haciz kararlarının infazı bu kuralın dışındadır.
• Konut ile işyerini karıştırmak. Talepte adresin niteliği belirtilmez veya yanlış belirtilirse, onay süreci boşuna işler ya da haciz sırasında işlem durdurulur. Adres kayıt sistemi kaydı ve varsa işyeri ruhsatı talebe eklenmelidir.
• Ev eşyasını haczettirmeye çalışmak. 7445 sayılı Kanun sonrası ailenin ortak kullanımındaki eşya, sayısı ne olursa olsun haczedilemez. Bu eşyanın haczi hâlinde borçlu, haczi öğrendiği tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyette bulunabilir.
• Üçüncü kişi beyanını tutanağa geçirmemek. Eşyanın eşe veya başka birine ait olduğu söylendiğinde icra memuru bu beyanı tutanağa yazmalı ve istihkak usulünü işletmelidir. Beyanın kaydedilmemesi sonradan ispat güçlüğü doğurur.
• Sonuçsuz haciz tutanağının önemini gözden kaçırmak. Haczi kabil mal bulunamadığına ilişkin tutanak İİK m. 105 uyarınca İİK m. 143 anlamında aciz belgesi hükmündedir ve tasarrufun iptali davası için kullanılabilir; tutanağın eksiksiz düzenlenmesi bu nedenle alacaklının yararınadır.
• Haciz isteme süresini kaçırmak. Konutta haciz talebi de İİK m. 78’deki bir yıllık süre içinde yapılmalıdır. Süre geçtiğinde önce yenileme talebi borçluya tebliğ ettirilmelidir.

Örnek olay

SS, TT’den olan 300.000 TL alacağı için başlattığı takip kesinleşince TT’nin evinde haciz yapılmasını ister. İcra müdürü adres kayıtlarından yerin konut olduğunu tespit eder ve konutta haciz kararını icra mahkemesine gönderir. Mahkeme iki gün sonra kararı onaylar.

Hacze gidildiğinde evde mobilya, beyaz eşya, televizyon ve dizüstü bilgisayar bulunur; bunların hepsi ailenin ortak kullanımında olduğu için haczedilmez. Yatak odasındaki bir kutuda 40 gram altın bilezik ve 2.000 Avro bulunur. TT’nin eşi bileziklerin kendisine düğünde takıldığını ileri sürer; bu beyan tutanağa yazılır ve istihkak süreci başlar. Avrolar ise borçluya ait olduğu anlaşıldığından haczedilerek icra dairesine teslim edilir.

Sıkça sorulan sorular

Ne yapmalı?

Alacaklı, konutta haciz istemeden önce borçlunun evde haczedilebilecek nitelikte mal bulundurup bulundurmadığını değerlendirmeli; amaç aciz belgesi almaksa haczin fiilen yapılmasını ve tutanağın eksiksiz düzenlenmesini sağlamalıdır. Borçlu ise haczedilemeyen eşyanın haczedilmesi hâlinde, işlemi öğrendiği tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyette bulunmalıdır.

Mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 51, 79/a, 80, 82, 102, 105, Geçici m. 19..

Bu yazı, 13 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.